نقد اثبات حرکت جوهری از راه تبعیت، تشأن و علیت | ||
| فلسفه | ||
| مقاله 3، دوره 22، شماره 1 - شماره پیاپی 42، آبان 1403، صفحه 53-78 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jop.2023.362344.1006789 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی اسدی* | ||
| استادیار فلسفهی اسلامی و حکمت معاصر، هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| معروفترین برهان صدرا در اثبات حرکت جوهری برهانی است که به وجود نسبت خاصّی بین عرض و جوهر پای میفشرد و با تعبیرهایی همچون تابعیت عرض از جوهر، معلول بودن، لازم بودن و شأن بودن عرض برای جوهر تبیین میشود: چون اعراض تابع جوهرند، پس در حرکت خود نیز باید تابع جوهر باشند؛ بنابراین جوهر به طریق اولی متحرک است. در این مقاله این برهانها به صورتی جامع نقد و بررسی میشوند. بر پایۀ اشکال سکون جوهری سکون عرضی نیز شاهدی بر ثبات جوهر است و جوهر باید بهگونهای متناقض هم ساکن باشد و هم متحرک. افزون بر این، چون حرکتهای عرضیِ بالفعل در همۀ اجسام اثبات نشده است، فراگیر بودن حرکت جوهری به مشکل برمیخورد. در اشکال عدم رابطۀ علّی میان جوهر و عرض معلول بودن، مرتبه بودن و نحوۀ وجود بودن عرض و حرکتهای عرضی برای جوهر با ادله و مثال نقضهای گوناگون نقد میشود. همچنین، با نقد وحدت وجود در ذات و عرضهای آن اثبات تغییر در وجود جوهر زیر سؤال میرود. در نقد اثبات حرکت جوهری از راه تبعیت و نسبی بودن حرکت نیز نشان داده میشود که صدرا قاعدۀ تکافؤ متضایفان را به نادرستی تعمیم داده است. به همین سبب مشکل اجتماع جوهر و اضافه و مشکل حضور یک چیز واحد در ذات دو امر متغایر پدید میآید و افزون بر حرکت جوهری اموری چون سرخی جوهری نیز اثبات میشود! | ||
| کلیدواژهها | ||
| حرکت جوهری؛ جوهر؛ عرض؛ تبعیت؛ تشأن؛ علیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,054 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 388 |
||