اثرات تغییرات پوشش زمین و پارامترهای آبی-اقلیمی بر وسعت و ماهیت تالابهای بینالمللی آلاگل، آجیگل و آلماگل در سه دهة گذشته | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 76، شماره 2، تابستان 1402، صفحه 245-258 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2022.349828.2481 | ||
| نویسندگان | ||
| سیما سفیدیان* 1؛ عبدالرسول سلمان ماهینی1؛ واحدبردی شیخ2 | ||
| 1گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. | ||
| 2گروه آبخیزداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تالابهای بینالمللی آلاگل، آجیگل و آلماگل از جمله تالابهای داخلی در حوضة آبخیز اترک هستند و اصلیترین منبع تأمینکنندة آب آنها سرریز رودخانة اترک است. نوسانات آبشناختی این رودخانه در سالهای گذشته همواره باعث بروز سیل یا خشکسالی در این منطقه شده و موجودیت این تالابها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. برای مدیریت بهینة تالابها لازم است نوسانات آبدهی رودخانه اترک و تغییرات تالابها از دو جنبة تأثیرات انسانی و تغییر اقلیم بررسی گردد. بدینمنظور، متغیرهای آبشناختی، اقلیمی، تغییرات پوشش/کاربری زمین طی سالهای 2020-1986 مورد ارزیابی آماری قرار گرفت. پس از جمعآوری دادههای موجود برای دورة 34 سالة تغییرات، الگوهای بلندمدت متغیرهای اقلیمی مانند دما، بارش و تبخیر، دبی رودخانة اترک و مساحت پهنة آبی تالابها مقایسه شد. نقشة تغییرات مساحت پهنة آبی تالابها تهیه و یک تحلیل روند و همبستگی با استفاده از دادههای ماهانه و سالانه انجام شد. نتایج نشان داد روند پیشروی تالابهای مذکور به سمت فصلی شدن بستر دائمی آنهاست. از طرفی، تغییرات دما و بارش و تبخیر نمیتواند کاهش شدیدی در دبی رودخانة اترک و در نتیجه مساحت تالابها ایجاد کند. این درحالی است که افزایش مساحت مراتع، علفزارها و کشاورزی متراکم در کل آبخیز بهطور مشهود با تغییرات مساحت تالابها رابطة عکس دارد که میتواند نشاندهندة افزایش برداشت آب از رودخانه و گسترش فعالیتهای انسانی باشد. بهعبارت دیگر، تغییرات آب و هوایی نقش کمتری در روند کاهشی پهنة آبی این تالابها دارد. نتایج این پژوهش میتواند به درک و شناسایی میزان شدت عوامل تأثیرگذار بر تغییر حجم و مساحت این تالابهای بینالمللی و شرایط کنونی آنها و تعیین حقابه و مدیریت بهتر آنها در آینده کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تالاب؛ تغییرات کاربری؛ تغییرات اقلیمی؛ مدیریت منابع آب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 772 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 677 |
||