جایگاه اجتماعی زنان نوازنده در نگارههای ایران و هند مطالعه موردی: عصر صفوی و گورکانی | ||
| دوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات | ||
| دوره 13، شماره 1، شهریور 1400، صفحه 31-57 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsal.2021.323147.666022 | ||
| نویسندگان | ||
| ابولقاسم دادور1؛ هانیه رضایت بخش رضایی* 2 | ||
| 1عضو هیأت علمی و استاد تمام گروه پژوهش هنر دانشگاه الزهرا | ||
| 2کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه کاشان | ||
| چکیده | ||
| در سدة دهم هجری، هند و ایران تحت حکومت دو خاندان برجسته صفویان و گورکانیان به قدرتهای بزرگی تبدیل شدند. اوج قدرت صفویان در ایران با شکوه قدرت گورکانیان در هند همزمان، و این همزمانی، به ایجاد ارتباطات میان دو کشور منجر شد. ظهور سبک نقاشی مخصوص هندی که بهسبب مهاجرت نقاشان ایرانی به هند به وجود آمد، در تاریخ هنر هند اسلامی بسیار مهم است. در این برهه تاریخی در هند، مینیاتور سخت مورد توجه بوده و با درخشش خاصی جلوهگر شده است. اولین آثار هندی در این زمینه بهطورکلی برگرفته از آثار ایرانی عصر صفویه بود که علاوهبر تفاسیر ادبی، حاوی محتویات جامعهشناختیی و رخدادهای تاریخی این عصر بود. همین امر زمینه تفحص در شاخههای گوناگون این دوره را بر اساس نگارگری به امری ضروری مبدل ساخته است. تصاویر این دوره در دو کشور حاکی از آن است که زنان ایرانی و هندی در این دوره نهتنها بهعنوان رقصنده که در جایگاه نوازنده نیز فعالیت میکردند. با توجه به نگارههای مورد بازبینی، چنین به نظر میرسد که زنان نوازنده جز در مجالس خصوصی ـ که گاه در حضور شخص پادشاه و گاه بهصورت کاملاً زنانه و بدون حضور مردان برگزار میشدند ـ در دیگر اماکن حضور نداشتهاند. همچنین به نظر میرسد نوازندگان زن، تنها در حال نوازندگی سازهای خاصی نشان داده شدهاند که میتواند نشانگر مهارت بیشتر زنان در آن دسته از سازها نسبت به مردان باشد. با اینحال تفاوتهایی نیز در تصاویر مورد استفاده از زنان نوازنده و همچنین سازهایی که مورد استفاده آنان بوده، در دو کشور وجود دارد. در این پژوهش سعی بر آن است که با نگاهی تطبیقی و تحلیلی بر نگارههای دو مکتب ایران و هند به این مهم دست یافت که آیا بانوان نوازنده در دو کشور جایگاهی برابر داشتهاند و تنوع سازهای مورد استفاده آنان به چه صورت بوده است؟ نتایج بهدستآمده از بررسی 20 نگاره از هر مکتب و استفاده از منابع مکتوب بهعنوان شاهد بوده است. این پژوهش با روش تطبیقی و تحلیلی انجام شده و گردآوری اطلاعات آن با روش کتابخانهای-اسنادی صورت گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زنان؛ نوازنده؛ نگارگری؛ موسیقی؛ صفوی؛ گورکانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 884 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 621 |
||