پیشبینی رژیم هیدرولوژیک مبتنی بر رژیم بارندگی با استفاده از زنجیرۀ مارکوف دوبعدی در حوضۀ انزلی | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 9، دوره 7، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 663-674 اصل مقاله (800.93 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2020.299814.1308 | ||
| نویسندگان | ||
| فهیمه رضی1؛ علیرضا شکوهی* 2؛ علیرضا اسلامی3 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری مهندسی آب، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین | ||
| 2استاد گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین | ||
| 3استادیار پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| چکیده | ||
| بهرغم ضرورت پیشبینی رژیم جریان در رودخانهها بهخصوص در شرایط خشکسالی هیدرولوژیک، پیشرفت چندانی در این زمینه به وجود نیامده است و همچنان برای پیشبینی جریان، از سری زمانی دبی و یا شاخصهای بدون بعد استفاده میشود. در مطالعۀ پیش رو، پیشبینی شرایط هیدرولوژیک جریان در رودخانه براساس وضعیت حوضه از نظر بارندگی با استفاده از مفاهیم زنجیرۀ مارکوف صورت گرفته است و برای مطالعۀ موردی از حوضۀ تالاب انزلی با 9 ایستگاه هواشناسی و 20 ایستگاه هیدرومتری طی سالهای آماری 1364 تا 1394 استفاده شده است. برای پیشبینی وضعیت هیدرولوژیک رودخانهها بعد از مشاهدۀ هر حالت هواشناسی از نظر بارش در حوضه، از ماتریس احتمال انتقال دوبعدی مارکوف استفاده شد. وجه مشخصۀ ماتریس احتمال انتقال دوبعدی نسبت به آنچه تا کنون مرسوم بوده است، استفاده از دو فاز مختلف جریان رطوبت در پروسۀ هیدرومتئورولوژیکی در کنار هم است، به گونهای که ستونهای ماتریس معرف حالت هواشناسی و سطرهای آن، معرف شرایط هیدرولوژیک هستند. ارزیابی شرایط حوضۀ انزلی نشان داد با احتمال بیش از 50 درصد وضعیت حوضه از نظر هواشناسی و هیدرولوژیک در هر ماه یکسان است. براساس نتایج بهدستآمده از ماتریس دوبعدی احتمال انتقال، پیشبینی میشود در صورتی که حوضه از نظر هواشناسی در شرایط نرمال، مرطوب و خشک باشد، وضعیت جریان در رودخانهها در ماه بعد با احتمال بهترتیب 80، 50 و 40 درصد در شرایط یادشده خواهد بود. براساس نتایج بهدستآمده با محاسبۀ امید ریاضی دبیهای متناظر با شرایط هیدرولوژیک پیشبینیشده براساس وضعیت هواشناسی گام قبل، میزان جریان محتمل در حوضه پیشبینی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پیشبینی جریان؛ زنجیرۀ مارکوف دوبعدی؛ فاز هواشناسی؛ فاز هیدرولوژیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 758 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 535 |
||