تناسب حکم و موضوع در نظرهای فقهی و اصولی امام خمینی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 52، شماره 2، اسفند 1398، صفحه 437-457 اصل مقاله (278.9 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2020.289651.668782 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی منتظرقائم* | ||
| استادیار گروه حقوق اسلامی دانشگاه علوم قضایی | ||
| چکیده | ||
| بعضی از استنباطهای فقها ممکن است با ارتکازات عقلایی سازگار نباشد، و یا احکام با موضوعات آن تناسب نداشته باشد و فقه و شریعت را نامتناسب و نامعقول جلوه دهد. درحالیکه بررسی اجمالی فقه نشان میدهد بسیاری از فقها، و بیش از همه امام خمینی، لزوم «تناسب عقلایی مسائل شرعی» را پذیرفته، آن را به عنوان «قرینه لبّی» موجب «ظهور دلیل در حکم متناسب با موضوع» دانسته و در تعارض قرینه عقلایی با قرائن لفظی، فهم عقلا را مقدم داشتهاند. علاوه بر نقش «ظهور سازی»، که جایگاه این تناسب را در «اصول فقه» نشان میدهد، برای لزوم وجود تناسب بین موضوع و حکم شرعی به چهار دلیل نقلی نیز میتوان تمسک کرد. امام خمینی در بسیاری از اجتهادهای خود برای «شناخت ویژگیهای موضوع و حکم، توسعه حکم، اطلاق و انصراف بعضی از ادله لفظی« به «تناسب حکم و موضوع» استناد کردهاست. کثرت این استنادها شبهه «عدم تناسب حکم و موضوع مسائل فقهی» را تضعیف میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تناسب حکم؛ تناسب موضوع؛ تناسب عقلایی؛ امام خمینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,488 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 939 |
||