| تعداد نشریات | 126 |
| تعداد شمارهها | 7,094 |
| تعداد مقالات | 76,234 |
| تعداد مشاهده مقاله | 151,656,675 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 113,763,775 |
تعامل انسان و منابع آب در بخش کشاورزی ایران: یک شناخت نظری-تاریخی | ||
| تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران | ||
| مقاله 12، دوره 51، شماره 2، تیر 1399، صفحه 361-376 اصل مقاله (389.25 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijaedr.2019.249008.668539 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر علم بیگی* 1؛ محمدرضا اکبری2 | ||
| 1استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| تعامل انسان و منابع آب یکی از زیربناهای اصلی شکلگیری مناسبات اجتماعی واقتصادی در ایران میباشد و درک مفهومی سیر تحولات آن، نقش مهمی در شناخت علل چالشهای کنونی منابع آب دارد. هدف تحقیق حاضر، شناخت و تحلیل تعامل انسان و منابع آب در بخش کشاورزی ایران با یک رویکرد نظری-تاریخی است که به شیوه توصیفی-تحلیلی نگاشته شده است. در این مطالعه، تلاش شده است تا نظریههای «شیوه تولید آسیایی»، «نهادهای اجتماعی» و «تغییرات اجتماعی (نظریه ابنخلدون و نظریه مارکس)» با یکدیگر تلفیق شوند تا فرآیند پیدایش و تحولات تعامل انسان و منابع آب ترسیم گردد. علاوه بر نظریههای مذکور، از دادههای ثانویه و مطالعات پیشین بهمنظور تشریح تغییرات منابع آب در طول زمان استفاده شد. یافتهها نشان داد، محدودیت منابع آب زمنیهساز شکلگیری شیوه تولید آسیایی (سازمانهای کار گروهی و حکومت مرکزی) بوده است که مهمترین خصیصههای نهادی آن، یعنی استبداد شرقی، قومگرایی و پدرسالاری در یک چرخه تکرار شونده در طول تاریخ تقویت شدهاند. تعامل انسان و منابع آب طی دو جهش اصلی یعنی جنبش مشروطه و اصلاحات ارضی دگرگون شد و تلاش بر این بود که نهادهای نوین (قوانین مبتنی بر حقوق و مدیریت مبتنی بر قوانین) جایگزین نهادهای سنتی (استبداد شرقی، قومگرایی و پدرسالاری) شود. اما به نظر میرسد یک همزیستی گاه مسالمتآمیز و گاه قهرآمیز بین نهادهای سنتی و نوین شکل گرفته است. همچنین، تلاش برای نهادینهسازی و بازتنظیمی مکانیزمهای تعامل انسان و منابع آب سبب یک بینظمی نظمیافته شده است که سر منشاء مهمی برای بحران آب در ایران محسوب میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "بحران آب"؛ "شیوه تولید آسیایی"؛ "تغییرات اجتماعی"؛ "استبداد شرقی"؛ "بخش کشاورزی" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,046 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 663 |
||