مطالعۀ اثربخشی راهبردهای «فنی-کالبدی» و «اجتماعی-اقتصادی» در بهبود تابآوری شهری در برابر زلزله | ||
| پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری | ||
| مقاله 6، دوره 8، شماره 1، بهار 1399، صفحه 99-114 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2019.278571.1080 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا قاسمی1؛ بابک امیدوار* 2؛ مصطفی بهزادفر3 | ||
| 1دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار دانشکدة محیطزیست، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مطالعة تابآوری شهرها در مقابل زلزله از الزامات برنامهریزی کاهش خسارات جانی و مالی زلزله در شهرهاست. تابآوری تعاریف گوناگونی دارد و مدلی جامع بهمنظور محاسبة کمی آن وجود ندارد. در این پژوهش، به مطالعة اثربخشی راهبردهای بهبود تابآوری شهری مرتبط با بخشهای فنی-کالبدی و اجتماعی-اقتصادی در برابر زلزله با هدف ایجاد ابزاری برای تصمیمگیران و سیاستگذاران پرداخته شده است. بدینمنظور ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانهای و نظرخواهی از خبرگان ابعاد و شاخصهای مؤثر در تابآوری شهرها در مقابل زلزله استخراج شد. سپس با استفاده از نظر خبرگان و روش مقایسة زوجی، وزن هریک از ابعاد و شاخصها معین و شاخص تابآوری معرفی شد. با استفاده از این شاخص و درنظرگرفتن سه سناریوی لرزهای گسل شمال تهران، گسل ری و گسل شناور، اثربخشی راهبردهای فنی-کالبدی و اجتماعی-اقتصادی در بهبود تابآوری برای منطقة 6 شهرداری شهر تهران با یکدیگر مقایسه شد. مقدار شاخص تابآوری در سناریوی گسل شمال تهران 458/0، در سناریوی گسل ری 454/0 و در سناریوی شناور 456/0 است. نسبت هزینه به افزایش شاخص تابآوری در راهبردهای اجتماعی اقتصادی کوتاهمدت S1، میانمدت S2 و بلندمدت S3 بهترتیب 17/6، 69/11 و 52/18 است. همچنین در راهبردهای فنی کالبدی کوتاهمدت T1، میانمدت T2 و بلندمدت T3 بهترتیب 90/3، 67/4 و 41/7 است. بهترین راهبرد در افزایش شاخص تابآوری در مقایسه با هزینة راهبرد S3 و ضعیفترین راهبرد T1 است. با وجود این از نظر زمان مورد نیاز برای اجرا، راهبردی T1 بهینهترین راهبرد است. انتخاب راهبرد بهینه برای یک شهر با پارامترها و متغیرهای گوناگونی ارتباط دارد. تنها یک راهکار فنی یا اجتماعی نمیتواند ضامن موفقیت طرحهای بهبود تابآوری شهری باشد. در کوتاهمدت راهبرد T1 و در طولانیمدت راهبرد S2 بهینهترین راهبردها هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بعد اجتماعی-اقتصادی؛ بعد فنی-کالبدی؛ راهبرد؛ زلزله؛ شاخص تابآوری؛ مدل مفهومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 976 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 610 |
||