تحلیلی ساختمحور از ترکیبات ناماندام «دل» در زبان فارسی | ||
| پژوهشهای زبانی | ||
| مقاله 2، دوره 9، شماره 2، دی 1397، صفحه 23-43 اصل مقاله (816.28 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jolr.2018.69527 | ||
| نویسندگان | ||
| آوا ایمانی1؛ عادل رفیعی* 2؛ محمد عموزاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه اصفهان | ||
| 2استادیار گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه اصفهان | ||
| 3استاد گروه زبانشناسی، دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر بررسی ساخت ترکیبات ناماندام «دل» به عنوان یکی از ناماندامهای فعال زبان فارسی است که در چارچوب صرف ساختی بوی (2010) به تحلیل الگوی واژهسازی ]دل-[X میپردازد و میکوشد تنوعات معنایی، عمومیترین طرحواره ساختی ناظر بر عملکرد این الگوی واژهسازی، انشعابات حاصل و نیز ساختار سلسلهمراتبی آن را در واژگان گویشوران فارسی مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و دادهها شامل 71 واژه مرکب است که از جستجو در فرهنگ بزرگ سخن، فرهنگ زانسو، پیکرۀ بیجنخان و جستجوگر گوگل استخراج شدهاند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که یک طرحوار ساختی عمومی و سه زیرطرحواره فرعی، ناظر بر این ساخت هستند و مفهوم «ویژگی متمایزکنندۀ هستار مرتبط با معنای دل و X»، انتزاعیترین همبستگی صورت و معنای ناظر بر این ساخت است که از تمام محصولات آن برداشت میشود. این مطلب متضمن این است که الگوی واژهسازی ]دل-[X از اساس ساختی صفتساز (ویژگیساز) و چندمنظوره است و کاربرد برخی محصولات آن در مقولۀ اسم به واسطۀ فرآیند تبدیل میسر شده و رخداد چنین تبدیلی نتیجۀ فعالشدن سازوکار مفهومی مجاز است. به سخنِ دیگر، چندمعنایی که در اینجا با آن روبرو هستیم نه در سطح واژههای عینی بلکه در سطح ساختها و طرحوارههای انتزاعی قابلتبیین است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صرف ساختی؛ طرحوارۀ ساختی؛ چندمعنایی ساختی؛ ترکیب؛ ناماندام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,560 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,154 |
||