مروری بر توصیف ویژگی الیاف کاغذهای دورۀ سلجوقی و تیموری و بهرهگیری از روشها و ابزارهای دستگاهی در شناسایی الیاف آنان | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| مقاله 8، دوره 22، شماره 2، 1396، صفحه 67-76 اصل مقاله (589.74 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2017.62402 | ||
| نویسندگان | ||
| محدثه حسینی صومعه* 1؛ مهرناز آزادی بویاغچی2؛ کامبیز پورطهماسی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی، دانشکدۀ مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2استادیار گروه مرمت آثار، دانشکدۀ مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3استادیار گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| نسخ خطی دورۀ سلجوقی و تیموری، از نفیسترین آثار کتابآرایی و نسخهپردازی محسوب میشوند و بسیاری از محققان به توصیف کاغذهای اولیه در نسخهپردازی ایرانی- اسلامی پرداختهاند. نتایج حاصل از مطالعات تاریخی نشان میدهد کاغذهای دستساز دورۀ سلجوقی و تیموری، کاغذهایی به نام سمرقندی، بغدادی و خراسانی بودهاند و عموماً شامل گیاهان غیرچوبی میشوند. در این میان، الیاف گیاهی کتان، کنف و شاهدانه بیشتر استفاده شدهاند. با این حال، اطلاعات دقیقی دربارۀ ساختار این کاغذها وجود ندارد. هدف اصلی در این پژوهش، گردآوری اطلاعات در زمینۀ نحوۀ شناسایی الیاف در کاغذهای تاریخی دورۀ سلجوقی و تیموری است تا با انطباق بر روشهای تجربی کیفی، کمی و دستگاهی، شناخت این کاغذها میسر شود. براساس نتایج، روشهای بسیاری علاوه بر کاربرد معرفهای شیمیایی که روشی کیفی است، وجود دارد؛ بهطوری که با استفاده از میکروسکوپهای الکترونی، بررسی سطحی الیاف در کاغذها امکانپذیر شده است و ویژگیهایی همچون تاب و اندازۀ الیاف، برجستگیها و خطوط متقاطع آنان را آشکار مینماید. همچنین استفاده از میکروسکوپ پلاریزان نهتنها با تغییرات رنگی بر سطحِ الیاف، آنها را متمایز میکند، بلکه وجود اگزالات کلسیم در الیاف را تصدیق میکند و نقش مؤثری در شناسایی الیاف کاغذهای تاریخی اولیه دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شناسایی الیاف کاغذ تیموری؛ شناسایی الیاف کاغذ سلجوقی؛ معرفهای شیمیایی کاغذ؛ میکروسکوپ الکترونی؛ میکروسکوپ پلاریزان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,288 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,388 |
||