بررسی رابطة حالات و مقامات عرفانی با شگردهای بلاغی | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 7، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 18، 1395، صفحه 113-131 اصل مقاله (308.03 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2017.61918 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا فولادی1؛ عباس شاه علی رامشه* 2 | ||
| 1استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه کاشان | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| زبان عارف تنها دریچهای است که از طریق آن میتوان از فراسوی قرنها به دنیای پیچیدة ذهن و ضمیر او راه بُرد. همة تجربههای عرفا، خود را در شعر و نثر ایشان آینگی میکنند، هرچه تجربههای عرفانی عرفا از علمالیقین بهسوی عینالیقین و حقالیقین پیچیدهتر میشود، زبان بلاغی آنها نیز از تشبیه به سوی استعاره و نماد و تناقض، رمزگون میشود. ما در این نوشتار، با تبیین مبانی نظری مقامات هفتگانه و حالات دهگانة عرفانی از کتب صوفیه و برشمردن عوامل مؤثر در کیفیّت گفتار عارف، یعنی «حالت صحو یا سُکر»، «نوع حال و مقام عارف»، «گوینده و مخاطب»، «قصدِ عارف برای تعلیم یا تجربیبودن آن» و «ساختار طبیعی زبان» به دستهبندی بلاغی دیگری از گزارههای عرفانی دست زدهایم. بهطورکلی در مواردی قصد عارف تعلیم است و لذا بیانش «تشبیه و تمثیلمحور» و برخی احوالِ عاشق و معشوق، شهودمحور و بهتبع آن، بیان «استعاره محور» است؛ در مواردی مقامات و اطوار متقابلِ عاشق و معشوق، رفتارمحور و بهتبع آن، بیان «کنایه محور» میشود و در برخی حالات و مقامات، کلام حاصل بیخویشی و فناست و لذا «تناقضگونه و رمزمحور» است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زبان عرفان؛ بلاغت؛ حالات و مقامات عرفانی؛ گفتار عارف؛ شگردهای بلاغی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,101 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,310 |
||