تفسیر صدرالمتألهین از آموزۀ امر بین امرین بر مبنای مسئلۀ وحدت و کثرت | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 49، شماره 2، 1395، صفحه 221-238 اصل مقاله (265.24 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2017.60791 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی طباطبائیان نیم آورد* 1؛ نفیسه اهل سرمدی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان | ||
| 2هیئت علمی و استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| صدرالمتألهین مطابق با مبانی خود در بحث وحدت و کثرت، و طرح وحدت تشکیکی وجود، به ارائۀ تفسیری عمیق از حدیث شریف «لاجبر و لاتفویض بل امر بین امرین» میپردازد. در این نظر که تقریر آن با عنایت به معنای «مرتبه» در حکمت صدرایی شکل میگیرد فعل انسان در انتسابی حقیقی هم به خود او و هم به خدا منسوب است. شاهکار صدرا در این بحث این است که او اختیار عین جبر و جبر عین اختیار را برای انسان به تصویر میکشد. در دیدگاه صدرا انسان در افعال اختیاری خویش نیز مجبور است؛ ولی این جبر، موکّد اختیار است و نه منافی آن. در نظر او بر خلاف نظر حکما اولاً خداوند علت بیواسطۀ افعال است نه علت بعید. ثانیاً جبر و اختیار و به عبارتی تشبیه و تنزیه در منتها درجۀ خود با یکدیگر قابل جمعاند. تشبیه صدرا از قول حکما به آب ولرم و از قول خودش به جسم فلک، روشنگر این طرح است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صدرالمتألهین؛ جبر؛ اختیار؛ وجود رابط معلول؛ امر بین امرین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,023 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,439 |
||