مطالعه تغییرات کمی شاخصهای هیدرولوژیک جریان رودخانهای تحت تأثیر سدسازی و تغییرات اقلیمی | ||
| نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری | ||
| دوره 79، شماره 1، بهار 1405، صفحه 1-18 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrwm.2025.396554.1838 | ||
| نویسندگان | ||
| سید سعید نبوی1؛ آرش ملکیان* 1؛ ناصر مشهدی2؛ خالد احمدآلی3؛ رئوف مصطفیزاده4؛ علی شهبازی5 | ||
| 1گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 3گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 4گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 5اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری البرز، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| منابع آب حوزه آبخیز رودخانه بالیقلوچای در استان اردبیل سهم بهسزایی در تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و نیاز زیستمحیطی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر فعالیتهای انسانی و تغییرات اقلیمی بر شاخصهای هیدرولوژیک جریان رودخانه بالیقلوچای است. همچنین، روند تغییرات اقلیمی و جریان رودخانه طی دوره 30 ساله (1400–1370) با استفاده از آزمون منکندال و شیب سن در مقایس ماهانه، فصلی و سالانه ارزیابی شد. نتایج نشان داد که جریان رودخانه تحت تأثیر تغییرات فصلی، وابستگی به منابع زیرزمینی و احداث سد یامچی قرار دارد. در بالادست حوضه، افزایش بارندگی و ذوب برف در فصل بهار موجب افزایش جریان شده، در حالی که در پاییندست، میزان جریان کمتر و وابستگی به منابع زیرزمینی بیشتر است. همچنین، نوسانات بالای جریان در ایستگاه یامچی با انحراف معیار و ضریب تغییرات بالا، بیانگر افزایش خطر سیلاب در این منطقه است. نتایج حاصل از آزمونهای تحلیل روند حاکی از آن است که در دوره آماری 30 ساله، در ایستگاههای اردبیل و نیر روند تغییرات بارندگی سالانه کاهش داشته اما از نظر آماری در سطح اطمینان 99 و 95 درصد معنیدار نبوده است، در حالی که این روند در ایستگاه سینوپتیک سرعین در سطح اطمینان 99 درصد افزایش داشته است. همچنین، افزایش سالانه دما در تمامی ایستگاهها در سطح اطمینان 99 درصد معنیدار است. ارزیابی روند تغییرات دبی جریان در مقیاس زمانی سالانه در ایستگاههای هیدرومتری نیرچای و سد یامچی حاکی از روند کاهشی معنیدار در سطح اطمینان 99 درصد (p-value ≤ 0.01) است. یافتهها بر ضرورت بهکارگیری راهکارهای مدیریتی مؤثر، از جمله بهینهسازی بهرهبرداری از منابع آب، اصلاح الگوی مصرف و مدیریت دقیق سد یامچی، بهمنظور کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی و انسانی بر رژیم جریان رودخانه بالیقلوچای تأکید دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رودخانه بالیقلوچای؛ تغییرات اقلیمی؛ شاخصهای هیدرولوژیک؛ تحلیل روند؛ مدیریت منابع آب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 279 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 209 |
||