پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,522 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,938,756 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,092,457 |
تحلیل مؤلفههای دانش بومی مدیریت سیلاب و پتانسیل سیلخیزی درحوضۀ آبخیز کن- سولقان | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 12، شماره 3، مهر 1404، صفحه 283-296 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2026.406829.908 | ||
| نویسندگان | ||
| علی احمدآبادی* 1؛ انسیه میهن پرست2؛ امیر صفاری3 | ||
| 1دانشیار ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 3استاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سیلاب از مهمترین مخاطرات محیطی است که هر ساله خسارات و تلفات گستردهای بر مناطق مسکونی و زیرساختهای انسانی وارد میکند. با وجود پیشرفتهای فناوری و روشهای مدیریت سازهای سیلاب، آسیبپذیری ناشی از سیلاب بهدلیل تغییرات اقلیمی و تغییر کاربری اراضی افزایش یافته است. این پژوهش با تمرکز بر حوضۀ آبخیز کن- سولقان، بهعنوان یک مطالعۀ موردی شهری با سوابق سیلابی شاخص از جمله سیل امامزاده داوود در سال ۱۳۳۱ و سیل مرداد ۱۴۰۱ در دو گام انجام گرفت: نخست، تحلیل مؤلفههای دانش بومی مدیریت سیلاب با استفاده از دادههای پرسشنامه با روش SEM؛ دوم، برآورد پتانسیل سیلخیزی زیرحوضهها با بهرهگیری از مدلسازی هیدرولوژیکی در نرمافزار HEC-HMS. نتایج پژوهش نشان میدهد که در میان مؤلفههای دانش بومی، شناخت رفتار سیلاب در دشتها و پهنههای سیلابی اهمیت بیشتری دارد. همچنین زیرحوضههای امامزاده داوود، رندان و دوآب بیشترین پتانسیل سیلخیزی را دارند و زیرحوضههای هریاس و سولقان کمترین میزان را نشان میدهند. نوآوری پژوهش حاضر در آن است که دانش بومی نه بهعنوان دادۀ توصیفی، بلکه بهعنوان ابزار تحلیلی برای تفسیر، وزندهی و اولویتبندی خروجیهای HEC-HMS بهکار گرفته شده است؛ بهگونهای که نتایج SEM نشان میدهد برخی زیرحوضهها با وجود دبی اوج مشابه، بهدلیل ویژگیهای بومی پهنۀ سیلابی و الگوی استقرار سکونتگاهها، از نظر مدیریت سیلاب، اولویت دارند؛ امری که با اتکای صرف بر مدل هیدرولوژیکی قابل شناسایی نیست. بنابراین، نقش دانش بومی در این پژوهش نه جایگزینی مدل هیدرولوژیکی، بلکه تکمیل خلأ تصمیمسازی آن در مقیاس محلی است. اگرچه به تلفیق دانش بومی و مدلهای علمی در سالهای اخیر توجه شده است، پژوهش حاضر با انتقال دانش بومی از سطح توصیفی به سطح تحلیلی- کمّی، امکان استفادۀ عملیاتی از آن را در مدیریت سیلاب شهری فراهم میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پتانسیل سیل خیزی؛ حوضه آبریز کن-سولقان؛ دانش بومی؛ مدیریت سیلاب | ||
| مراجع | ||
|
Ahmadi, A., Karimi, B., & Zarei, M. (2023). Effects of land use change on runoff in the Kan–Soleqhan basin: Conversion of agricultural land to residential and industrial uses. Quarterly Journal of Quantitative Geomorphology Research, 13(2), 187–199.
Ahmadabadi, A., Mohammadi, I. A., Darabi Shahmari, S., & Safari, E. (2024). Assessment of flood vulnerability (Case study: Cheshmekileh River in Tonekabon). Environmental Erosion Research, 53(Spring 1403), 123–138.
Baker, L. (2020). Flood risk management: Strategies and challenges. Natural Hazards, 103(1), 401–418. https://doi.org/10.1007/s11069-020-03851-4.
Boon, H., & Dijk, J. (2021). Flooding and climate change adaptation. Journal of Flood Risk Management, 14(2), e12654. https://doi.org/10.1111/jfr3.12654.
Horton, R. E. (2020). Surface runoff phenomena: Part I. Analysis of the hydrograph (pp. 150–165). Horton Hydrological Laboratory.
Huang, S., (2022). Modeling urban floods under climate change scenarios. Sustainability, 14(3), 1605. https://doi.org/10.3390/su14031605.
Klein, R., & Becker, D. (2021). Flood risk assessment in urban areas. Water Resources Research, 57(4), e2020WR028337. https://doi.org/10.1029/2020WR028337.
Moghimi, E., & Thomas, G. (2025), Regional Peace Theory: A Base for Regional Natural Hazards Reduction and Environment Sustainability Increase—Case Study: Danube and Tigris-Euphrates Basins (Towards a Scientific Golden Map), Pollution Journal, 11(3), 715-737, Doi: 10.22059/poll.2025.382760.2567
Moghimi, E., Glade, T. Al-Ansari, N., & Shahabi, H. (2025) Floods and New Housing Design Theory to Sustain and Reduce Hazards (A Scientific Strategy), Geofluids Journal,
Rezaei, M., & Shafiei Roudpashti, M. (2023). Identifying tourism challenges in rural areas during the COVID-19 pandemic: A land preparation approach (Case study of Solqan village). Land Preparation, 1(1), 34–48. https://doi.org/10.1000/lp.1402.01.
Rezaei, M., Shafiei, M., & Ebrahimi, S. (2022). Hydrological modeling of the Kan–Soleqhan basin using the SWAT model: The role of dense vegetation in reducing runoff and controlling floods. Flood Journal, 1(2), 18–32.
Rezaei Moghadam, M., & Rahimpour, H. (2013). Preparing a flood risk potential map using two methods: Frequency ratio and statistical index (Case study: Ajichay watershed). Journal of Natural Hazards Management, 10(4), 291–308.
Swatzendruber, D. (1960). Water flow through a soil profile as affected by the least permeable layer. Journal of Geophysical Research, 32–45.
Tischendorf, W. G. (2020). Tracing stormflow to varying source area in a small forested watershed in the southeastern Piedmont (Master’s thesis). University of Georgia.Wind, G. P. (2017). A hydraulic model for the simulation of non-hysteretic vertical unsaturated flow of moisture in soils. Journal of Hydrology, 73–90.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 15 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 24 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب