پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,512 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,890,240 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,008,850 |
شواهد زمینساخت فعال در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد و تحلیل مخاطرات آن | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 12، شماره 3، مهر 1404، صفحه 267-282 اصل مقاله (2.41 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2025.407051.909 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه ملازاده1؛ تیمور جعفری* 2؛ رمضانعلی نادری مایوان2 | ||
| 1گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران | ||
| 2عضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران | ||
| چکیده | ||
| برای بررسی شواهد زمینساخت فعال در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد، از شاخصهای مورفوتکتونیکی و بررسیهای میدانی، تفسیر زمینشکلها، دادههای ژئوفیزیکی و مطالعات کتابخانهای استفاده شد. در مجموع، هشت شاخص مورفوتکتونیکی عدم تقارن حوضۀ زهکشی، نسبت شکل حوضۀ زهکشی، گرادیان طولی آبراهه، انتگرال هیپسومتری و منحنی انتگرال هیپسومتری، پیچوخم جبهۀ کوهستان، تقارن توپوگرافی عرضی، پیچوخم کانال رودخانه و نسبت پهنای کف دره به عمق دره استفاده و تحلیل شدند. شاخص فعالیت نسبی تکتونیکی (Iat) نشان میدهد که منطقه از فعالیت نسبی متوسط برخوردار است. بررسی همزمان هشت شاخص Vf,S,T,Smf,Hc & Hi,Sl,Bs,Af نشان داد که منطقه دارای ناهمگونی تکتونیکی زیادی است. زیرحوضههای 1 و 5 بهصورت پیوسته در سه شاخص (T، S، Vf) دارای مقادیر متناظر با فعالیت تکتونیکی زیاد و زیرحوضههای 3، 4 و 8 بهصورت پیوسته در سه شاخص (Af، Sl، Hi) دارای مقادیر متناظر با فعالیت تکتونیکی اندکاند. تمام زیرحوضهها و کل منطقه در شاخص Smf، از فعالیت تکتونیکی متوسط و یکنواختی برخوردارند. در شاخص Iat، زیرحوضههای 1 و 5، با کسب ردۀ 2 و از فعالیت تکتونیکی زیاد، زیرحوضههای 2، 3، 4، 6، 7 و کل منطقه با کسب ردۀ 3، از فعالیت تکتونیکی متوسط و زیرحوضۀ 8، با کسب ردۀ 4، از فعالیت تکتونیکی کم برخوردارند. نتایج بررسیهای میدانی مانند خُردشدگی جدید در صفحۀ گسل، میکروگسلها، گسلهای جدید، تفسیر زمینشکلها مانند تکوین مخروطافکنههای جدید پایینتر از مخروطافکنههای قدیمی، دادههای ژئوفیزیکی مانند سامانههای گسلی اکتشافی پنهان موجود در زیر گسترۀ شهری بجنورد شامل سامانۀ گسلی دوبرار واقع در زیر حصار شیرعلی، شهرک ناوک، محلۀ فرخی و شهرک فرهنگیان و سامانۀ گسلی واقع در بستر رودخانۀ بشقارداش و رومرکز زلزلههای تخریبی اخیر نیز، زمینساخت فعال و پتانسیل زیاد لرزهخیزی در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد را نشان میدهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بجنورد؛ تحلیل مخاطرات؛ زمینساخت فعال؛ کپهداغ؛ مورفوتکتونیک | ||
| مراجع | ||
|
[1] استانداری خراسان شمالی، ادارۀ کل دفتر امور سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری، نقشۀ آخرین تقسیمات سیاسی استان خراسان شمالی مصوب هیأت وزیران در سال 1402.
[2] اسماعیلپور، توران؛ کلاهیآذر، امیرپیروز؛ و جعفری، تیمور (1395). بررسی مورفوتکتونیکی (ریختزمینساختاری) دشت سملقان با استفاده از شاخصهای مورفومتری. پایاننامه برای دریافت درجۀ کارشناسیارشد در رشتۀ زمینشناسی (تکتونیک)، دانشکدۀ علوم زمین دانشگاه دامغان.
[3] اسماعیلی، رضا؛ متولی، صدرالدین؛ و حسینزاده، محمدمهدی (1391). بررسی اثرات مورفوتکتونیک در نیمرخ طولی رودخانۀ واز؛ البرز شمالی، استان مازندران. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمی، 3، 110-114.
[4] افشارحرب، عباس (1373). زمینشناسی کپهداغ. تهران: انتشارات سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور.
[5] جداری عیوضی، جمشید (1374). ژئومورفولوژی ایران. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه پیام نور.
[6] درویشزاده، علی (1382). زمینشناسی ایران. تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات امیرکبیر.
[7] رضایی عارفی، مرتضی؛ مقیمی، ابراهیم؛ جعفربگلو، منصور؛ حسینی، سیدموسی؛ و فخری، مجید (1404). تحلیل ژئومورفولوژیک با استفاده از تئوری گسیختگی سطحی (مورد مطالعه: کپهداغ مرکزی و شرقی). پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی، 13(4)، 181-203.
[8] زمردیان، محمدجعفر (1381). ژئومورفولوژی ایران، جلد 1: فرایندهای ساختمانی و دینامیکهای درونی. مشهد: مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
[9] سازمان مدیریت و برنامهریزی استان خراسان شمالی، معاونت آمار، اطلاعات و GIS (1396). نتایج تفصیلی آبادیهای استان خراسان شمالی در سرشماری رسمی سال 1395.
[10] سازمان هواشناسی کشور (1403). میانگینهای اقلیمی ایستگاههای هواشناسی و هواشناسی سینوپتیک شهرستانهای استان خراسان شمالی منتهی به سال 1402.
[11] عزتی، مریم؛ و آقآتابای، مریم (1393). تفسیر مورفوتکتونیکی حوضۀ سولوکلو (خراسان شمالی) با استفاده از شاخصهای ژئومورفولوژیکی. جغرافیا و آمایش شهری- منطقهای، 4(13)، 141-153.
[12] علائی طالقانی، محمود (1384). ژئومورفولوژی ایران. تهران: قومس.
[13] مرکز لرزهنگاری کشوری وابسته به مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران.
[14] معتمد، احمد (1376). کواترنر (زمینشناسی دوران چهارم). تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
[15] میراحدی، سیدحسن؛ ایزدی کیان، لیلی؛ و علیپور، رضا (1403). ارزیابی و کارایی تکتونیک فعال شمال غرب صحنه با استفاده از شاخصهای مورفوتکتونیک. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی، 13(2)، 125-155.
[16] ناصری، فروزان؛ بهرامی، شهرام؛ صالحیپور میلانی، علیرضا؛ و احتشامی معینآبادی، محسن (1404). تحلیل زمینشناختی و مورفوتکتونیکی زمینلغزشها (منطقۀ پژوهش: حوضههای زهکشی تنگ حمام و الوند در شهرستان سرپلذهاب). مدیریت مخاطرات محیطی، 12(2)، 117-133.
[17] وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان جغرافیایی (1364)، برگهای 1:50000 و 1:250000 نقشۀ توپوگرافی بجنورد.
[18] وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، برگهای 1:100000 و 1:250000 نقشۀ زمینشناسی بجنورد.
[19] ولدی، بختیار؛ خضری، سعید؛ و قربانی، محمدصدیق (1394). تحلیل و پهنهبندی مخاطرات مورفوتکتونیک شهرستان کامیاران. مدیریت مخاطرات محیطی، 2(2)، 251-268.
[20] Bull, W. B., & MacFadden, L. D. (1977). Tectonic Geomorphology of the Western Portion of the San Gabriel Mountains, California. California State University Fresno, Department of Geology, Technical Reports 14, 1-137.
[21] Cannon, P. J. (1976). Generation of explicit parameters for a quantitative geomorphic study of Mill Creek drainage basin. Oklahoma Geology Notes, 36(1), 3–16.
[22] El Hamdouni, R., Irigaray, C., Fernandez, T., Chacn, J., & Keller, E. A. (2008). Assessment of relative active tectonics, southwest border of the Sierra Nevada (Southern Spain). Geomorphology, 96, 150-173.
[23] Elio, Flores-Prieto, Geraldine, Queneherve, Felix, Bachofer, Faisal, Shahzad, & Michael, Maerker (2015). Morphotectonic interpretation of the Makuyuni cathment in Northern Tanzania using DEM and SAR date. Geomorphology, 248, 427-439.
[24] G. Jordan, B. M. L. Meijninger, D. J. J. Van Hinsbergen, J. E. Meulenkamp, & P. M. Van Dijk (2005). Extraction of morphotectonic features from DEMs: Development and applications for study areas in Hungary and NW Greece, International Journal of Applied Earth observation and Geoinformation, 163-182.
[25] Goudie, A., S. (2004). Encyclopedia of Geomorphology. Vol. 1 and 2, Routledge, New York.
[26] Ioannis, M. Tsodoulos, Ioannis, K. Koukouvelas & Spyros Pavlides (2006). Tectonic geomorphology of the easternmost extension of the Gulf Corinth (Beotia, centeral Greece), Tectonophysics, 453, 211-232.
[27] Keller Edward, A. & Pinter, Nicholas. (2002). Active tectonics earthquake, uplift, and landscape. Prentice Hall Publisher. New Jersey.
[28] Ramirez-Herrera, M. A. (1998). Geomorphic assessment of active tectonics in the Acambay Graben, Mexican volcanic belt. Earth Surface Processes and Landforms, 23, 317-332.
[29] Ramsey, L.A., Walker, R.T., & Jackson, J. (2008). Fold evolution and drainage development in the Zagros mountains of Fars province, SW Iran. Basin Research 20, 23-48.
[30] Randel, T. (1994). Analysis of drainage-basin symmetry as rapid techniques to identify areas of possible Qaternery tilt-block tectonics: An example from the Mississippi Embayment. Geological society, 106, 571-581.
[31] Singh, V., & Tandon, S. K. (2008). The Pinjaur dun (intermontain longitudinal valley) and associated active mountain fronts, NW Himalaya Tectonic geomorphology and morphotectonic evolution. Geomorphology, 102, 376-394.
[32] Strahler, A. N. (1952). Hypsometric (area-altitude) analysis of erosional topography. Geological Society of America Bulletin, 63(11), 1117-1142.
[33] Walker, R. T., Talebian, M., Saiffori, S., Sloan, R.A., Rasheedi, A., MacBean, N., & Ghassemi, A. (2010). Active faulting earthquakes, and restraining bend development near Kerman city in southeastern Iran. Journal of Structural Geology, 32, 1046-1060. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 70 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 72 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب