نگاهی انتقادی به کاربری خط فارسی - عربی در دستنوشتههای فارسی میانۀ زرتشتی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 35، پاییز 1403، صفحه 43-59 اصل مقاله (1.67 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2024.379610.2008 | ||
| نویسندگان | ||
| علی شهیدی* 1؛ ابراهیم شفیعی2 | ||
| 1استادیار گروه فرهنگ و زبانهای باستانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری گروه فرهنگ و زبانهای باستانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پس از راه یافتن مسلمانان به سرزمین ایران و به پیروی از آن، گسترش خط و زبان عربی، ایرانیان مسلمان در سدههای آغازین اسلامی یا به تعبیری پساساسانی، با پیشرفت خط و به کارگیری آن، در برخی از نوشتههای خود به زبان عربی به گزارش گزارهها یا جملههایی از زبان فارسی (میانه یا نو متقدم) پرداختند اما ایرانیان زرتشتی و مسیحی تا چند سده پس از آن همچنان از خط پهلوی بهره گرفتند و به نظر میرسد که ایرانیان یهودی نیز با خط خود یعنی عبری - آرامی (که پیشتر از آن برای نوشتن زبان عبری و آرامی یهودی بابلی بهره میبردند) به نوشتن فارسی (میانه یا نو متقدم) پرداختهاند و همگی در یک بازۀ زمانی هماهنگ با هم از سنت نوشتاری پیشین به سنت نو نرسیدهاند. در این پژوهش، برخی از بازتابهای درزمانی همسایگی زبانی و سنت نوشتاری پهلوی در کنار عربی بررسی شده است و نویسنده کوشیده است تا برای نخستین بار این بازتابها را در کنار هم گردآورد، با این دیدگاه که بر مبنای آن دیدگاه روشنتری نسبت به این پدیده به دست آید. این بررسی نشان میدهد که اگرچه از همان آغاز روزگار اسلامی واژههای کمشماری از زبان عربی به زبان پهلوی راه یافتهاند اما این روند ادامه پیدا کرده و حتی به ساخت هزوارشهای عربی در فرهنگ پهلوی انجامیده است. از سوی دیگر نوشتن برخی واژهها به خط فارسی - عربی به ساخته شدن واژههای تازهای انجامیده است که یکی از چالشهای پیشروی ایرانیان هم در خواندن نوشتههای گذشته به خط پهلوی و هم دگرگون کردن آن به خط فارسی - عربی بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهلوی؛ نسخهشناسی زرتشتی؛ هزوارش؛ فارسینویسی؛ خط | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,012 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 434 |
||