| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,118 |
| تعداد مقالات | 76,486 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,849,037 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,924,791 |
انگاره ی مفهومی ایران در گفتمان شیعی عصر صفوی (با تاکید بر خوانش روضه الانوار ملامحمد باقر سبزواری) | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 4، بهمن 1404، صفحه 49-64 اصل مقاله (582.05 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2024.378202.1293 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه طاهرخانی* 1؛ حیدر ولی زاده2 | ||
| 1استادیار، گروه فلسفه سیاسی، پژوهشکده اندیشه سیاسی، انقلاب و تمدن اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشآموخته دکتری علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف از نگارش این مقاله، بررسی سازو کارهای زبانی موجود در گفتمان شیعی است که موجب بازیابی و احیای مفهوم "ایران" در عصر صفویه شد. اهمیت پرداختن به این مفهوم از آن جهت است که بسیاری از مناسبات و روابط سیاسی-اجتماعی، شیوه های تولید قدرت، نحوه شکل گیری هویت ایرانی-اسلامی و نیز نحوه ساخت دولت متمرکز شیعی را در لایه های زیرین معنایی خود مستتر دارد. یکی از متون مهم این دوره که به سبک سیاستنامه در سال 1402ه.ش نگاشته و به شاه عباس دوم تقدیم شده است کتاب روضه الانوار اثر ملا محمد باقر سبزواری است. این کتاب با کاربست مکرر واژه ایران، نمونه مناسبی برای بررسی نحوه امتزاج گفتمانی ایران و تشیع به مثابه دو رکن هویتی ایران معاصر است. با خوانش این متن مطابق با رهیافت تاریخ مفهومی رایان کوزلک و روش تاریخی- گفتمانی روث ووداک، نتایج ذیل حاصل شد: مفهوم ایران به گسترده ترین صورت معنایی و تاریخی در این متن مورد اشاره و استفاده واقع شده است و کلیه ظرفیت های گفتمانی و معنایی موجود درآن شامل صور اسطوره ای، جغرافیایی، دینی و فرهنگی برای تولید قدرت سیاسی دولت فراگیر و نوظهور صفویه به کار گرفته شده است و کلیه سطوح و لایه های معنایی تاریخی این مفهوم در این متن، احضار گشته اند. به واقع، تشیع به مثابه محملی برای بروز و ظهور این فراگیری و کل نگری عمل نموده است و از سویی یک سطح معنایی نو که همان تشیع است نیز به آن افزوده گردیده است. به دیگر سخن تشیع محملی برای ظهور مجدد ایران در دو صورت عینی و ذهنی دولت متمرکز شیعی و مفهومی تاریخی فرهنگی بازیابی شده تبدیل گشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صفویه"؛ ایران"؛ گفتمان"؛ شیعه"؛ "؛ روضه الانوار" | ||
| مراجع | ||
|
احمد قمی، قاضی. (۱۳۵۹). خلاصه التواریخ. تهران: دانشگاه تهران.
آصف، محمد هاشم. (۱۳۵۷). رستم التواریخ. تهران: امیرکبیر.
باستانی پاریزی، محمدابراهیم. (۱۳۴۸). سیاست و اقتصاد عصر صفوی. تهران: صفی علیشاه.
تاجبخش، احمد. (۱۳۴۰). ایران در زمان صفویه. تبریز: چهره.
ترکمان منشی، اسکندر بیگ. (۱۳۷۷). تاریخ عالمآرای عباسی. تهران: دنیای کتاب.
ترکمان منشی، اسکندر بیک و مورخ، محمدیوسف. (۱۳۱۷). ذیل تاریخ عالمآرای عباسی. تهران: اسلامیه.
ثابتیان، ذبیحالله. (۱۳۴۳). اسناد نامههای تاریخی. تهران: ابنسینا.
جعفریان، رسول. (۱۳۸۹). صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست (جلد ۱). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
خواندمیر، غیاثالدین. (۱۳۶۲). تاریخ حبیب السیر (۴ جلد، چاپ سوم). تهران: فروشی خیام.
روملو، حسن بیک. (۱۳۴۷). احسنالتواریخ. تهران: شمس.
قباد الحسینی، خورشاه. (۱۳۷۹). تاریخ ایلچی نظامشاه و تاریخ صفویه از آغاز تا ۹۷۲ هـ. ق (به تصحیح و توشیح محمدرضا نصیری و کوییچی هانهدا). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
کمپفر، انگلبرت. (۱۳۶۳). سفرنامه کمپفر (ترجمهی کیکاووس جهانداری، چاپ سوم). تهران: خوارزمی.
علیخانی و همکاران. (۱۳۹۰). اندیشهی سیاسی متفکران مسلمان (جلد ۶). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
لکهارت، لارنس. (۱۳۸۳). انقراض سلسله صفویّه (ترجمهی دولتشاهی). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
لوفت، پاول. (۱۳۸۰). ایران در عهد شاهعباس دوم (ترجمهی کیکاووس جهانداری). تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
محقق سبزواری، ملا محمدباقر. (۱۳۸۱). روضه الانوار عباسی. قم: بوستان کتاب.
موسوی فندرسکی، ابوطالب بن میرزا بیک. (۱۳۸۸). تحفةالعالم در اوصاف و اخبار شاه سلطان حسین. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
میچل، کالین. (۱۳۹۷). سیاست ورزی در ایران عصر صفوی (ترجمهی حسن افشار). تهران: فرهنگ جاوید.
نوایی، عبدالحسین. (۱۳۷۲). روابط سیاسی ایران و اروپا در عصر صفوی. تهران: مؤسسه انتشارات ویسمن.
واله قزوینی اصفهانی، محمدیوسف. (۱۳۸۰). ایران در زمان شاه صفی و شاهعباس دوم (حدیقهی ششم و هفتم از روضهی هشتم) (تصحیح و تعلیق محمدرضا نصیری). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
Browne, Edward. (1902). A literary history of Persia. New York: C. Scribner’s Sons. Frye, Richard. (1975). The golden age of Persia. London: Orion Publishing Group. Koselleck, Reinhart. (1972). Einleitung. In Otto Brunner, Werner Conze, & Reinhart Koselleck (Eds.), Geschichtliche Grundbegriffe: Historisches Lexikon zur politisch-sozialen Sprache in Deutschland (Vol. 1). Stuttgart: Klett-Cotta. Olsen, Niklas. (2012). History in the plural: An introduction to the work of Reinhart Koselleck. New York: Berghahn Books. Wodak, Ruth, & Meyer, Michael. (2008). Critical discourse analysis: History, agenda, theory, and methodology. London: SAGE Publications Ltd. Wodak, Ruth, & Chilton, Paul. (2005). A new agenda in (critical) discourse analysis: Theory, methodology and interdisciplinarity. Amsterdam / Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Woodward, Kathryn. (2000). Questioning identity: Gender, class, nation. London: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 615 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 62 |
||