محافظهکاری ایرانی با تأمل در مشروطهطلبی ثقهالاسلام تبریزی | ||
| فصلنامه سیاست | ||
| مقاله 8، دوره 54، شماره 1، بهار 1403، صفحه 172-151 اصل مقاله (850.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpq.2024.345829.1007980 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا نصیری حامد* 1؛ سعید خلیل زاده2 | ||
| 1استادیار علوم سیاسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش اندیشه های سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مشروطهخواهی در ایران با فراز و نشیبهای زیادی در نظر و عمل همراه بود. یکی از مسائل مرتبط با مشروطه بنا به علل مختلفی از جمله تصلّب ساختار سیاسی حاکم و فقدان زمینه و نهادهای لازم برای طرح مسالمتآمیز مطالبات عمومی، بروز و ظهور صفبندی متعارض بین دو گروه شامل طرفداران تغییرات رادیکال از یک سو و گرایشهای ارتجاعی طرفدار وضع موجود از سوی دیگر بود. در این میان، یکی از گرایشهای مهم برای حفظ و تداوم آنچه میتوان رویکرد اعتدالی در خلال وضعیت دوقطبی مذکور برشمرد، بر آن بود که ضمن مقابله با استبداد مطلقه حاکم، در مسیر اصلاحات و تغییرات ناشی از مشروطهخواهی از توسل به اقدامات رادیکال و اشاعه خشونت بپرهیزد و مشی و طریقهای میانهرو در پیش گیرد. شهید ثقهالاسلام تبریزی نمایندۀ بارز این جریان بهشمار میآید که هم در نظر و هم سیره عملی خویش بدین امر التزام داشت. در این نوشتار، تفکر و رویه عملی ثقهالاسلام براساس اندیشه محافظهکاری بررسی شده و مدعای مقاله اینگونه بسط یافته است که تعبیر خاص و دیدگاه ویژه وی که ذیل مفهوم «مشروطه ایرانی» از آن نام برده است، براساس اصولی از تفکر محافظهکارانه از جمله احتیاط درباره حضور مستقیم تودهها در سیاست و لزوم کنترل شدت عمل ایشان در عین باور به لزوم مرزبندی با مرتجعان طرفدار وضع موجود و تلاش در راستای تغییرات تدریجی و سازگار با مبانی سنتهای موجود جامعه، قابل توضیح بوده و براساس آن میتوان صورتبندی خاصی از دیدگاه وی ارائه کرد. در این خصوص، با بهرهگیری و خوانشی از فلسفه تطبیقی هانری کربن دیدگاه ثقهالاسلام تشریح میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ثقهالاسلام تبریزی؛ محافظهکاری؛ مشروطهخواهی؛ اعتدال؛ مشروطه ایرانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 578 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 466 |
||