برساخت تنوع قومی و مذهبی در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران | ||
| فصلنامه سیاست | ||
| مقاله 4، دوره 54، شماره 1، بهار 1403، صفحه 86-63 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpq.2024.356575.1008048 | ||
| نویسندگان | ||
| امید قادرزاده* 1؛ شهرام شیخ اسمعیلی2 | ||
| 1دانشیار جامعهشناسی سیاسی و پژوهشگر پژوهشکده کُردستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2دانشآموخته کارشناسی ارشد جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش بر آنیم برساخت تنوع قومی و مذهبی در سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی را به میانجی اسناد بالادستی بررسی کنیم. مفروضه اصلی پژوهش حاضر این است که سیاست فرهنگی بهگونهای گفتمانی سوژههای قومی و مذهبی را برساخت میکند. میدان گفتمان، اسناد بالادستی هستند که هر کدام نوعی از گفتمان سیاسی و فرهنگی مختص به خود را دارند. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که گفتمان سیاست فرهنگی در دوره جمهوری اسلامی چگونه خود و دیگریهای قومی و مذهبی را بازنمایی میکند؟ در این خصوص به واکاوی گفتمان قانون اساسی، اصول کلی سیاست فرهنگی کشور، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، نقشه مهندسی فرهنگی کشور و منشور حقوق شهروندی پرداختیم. نظریه گفتمان لاکلائو و موفه در این پژوهش در بخش نظری و روشی راهنمای تحلیل بوده است. بر مبنای نتایج پژوهش، در اسناد بالادستی، عناصری از فرهنگ و هویت قومی و مذهبی حول دال مرکزی (هویت ایرانی-اسلامی)، مفصلبندی شده است که بیشتر بر عناصر مشترک فرهنگها تأکید دارد و با سرریز معانی اضافی اقوام و مذاهب به حوزه گفتمانگونگی، عناصر متفاوت فرهنگی به حاشیه رانده است. در این اسناد، ضمن پذیرش واقعیت تنوع قومی و مذهبی با برجستهسازی وحدت و همگرایی ملی، تفاوتهای قومی و مذهبی تقلیل و تعلیق شده است. با لحاظ واقعیت تنوع در جامعه ایران، فقط از طریق نظم چندفرهنگی میتوان از مخاطرات نظم سیاسی تکفرهنگی جلوگیری کرد؛ نظمی که به پذیرش عقلانیتهای متکثر و پروژههای هژمونیک رقیب و متکثر امکان بقا دهد و این متضمن گذار از رویکردهای پساسیاسی و آنتاگونیستی در گفتمان سیاست فرهنگی دولتی به رویکرد آگونیستی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیاست فرهنگی دولتی؛ تنوع قومی و مذهبی؛ تحلیل گفتمان انتقادی؛ هویت ایرانی-اسلامی؛ تقلیل و تعلیق تفاوتها | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 763 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 605 |
||