پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,904 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,929,667 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,902,411 |
تقابلهای بنیادی در حماسههای آفرینش ایران و بینالنهرین باستان | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 47-63 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2024.374834.459858 | ||
| نویسندگان | ||
| دیانا رستمی نژادان* 1؛ ابراهیم فیاض2 | ||
| 1دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: هدف این مقاله بررسی موضوع تقابلها در اساطیرآفرینش ایران و بینالنهرین باستان است و براساس مطالعۀ گروهی از نمادهای کلیدی در اسطورههای آفرینش شکل گرفته است. روش انجام پژوهش، مطالعۀ ساختاری و تطبیقی اساطیر و ادیان است. روش شناسی: ابزار گردآوری اطلاعات استفاده از منابع مکتوب و کتابخانهای؛ به طور خاص منابع و کتابهای اسطورهشناسی و باستانشناسی است. اسطورههای آفرینش روایات متعدد و نظامهای پراکندهای را در برمیگیرد و ملاک ما در انتخاب این اساطیر به عنوان اساطیر آفرینش مضامینی است که به بحث آفرینش پرداخته است. در انجام پژوهش تقابلهایی که به صورت صریح ذکر شده است مانند نزاع و جدال و به صورت ضمنی مانند مناظره و گفتگو در متن اسطورهها امده است، مورد توجه بوده است. یافته ها: براساس یافتههای این پژوهش زنجیرهای از تقابلها در بطن اساطیر آفرینش تکرار شده است که ساختار معنایی این اساطیر را تعیین میکند. تقابلهایی مانند دامداری-کشاورزی، گیاه-درخت، قوچ-گاونر، عدد سه – عدد هفت، لاجورد – طلا از جملۀ این تقابلهاست. این تقابلها بر اساس تقابل اولیه و بنیادی تاریکی- روشنایی یا قدسی-ناقدسی شکل گرفته است که جهان و کائنات را به دو بخش اصلی تقسیم میکند و مطابق با آن، هستی و کائنات در نهایت به یکی از این دو قلمرو کیهانشناختی تاریکی- روشنایی تعلق دارند. ساختار تقابلی در اساطیر آفرینش، به مثابۀ زیرساختی است که تعدد روایات و اختلاف دیدگاهها و نمادهای مختلف را حول یک معنای مشترک و مشخصی نظم میدهد. زوجهای متقابل مضمونی فراتر از بیان تقابل پدیدههاست، بلکه نشاندهندۀ وجود قانون تعامل و دوگانگی و به عبارتی زوجیتی است که هدایت کنندۀ اصل حیات و جهان هستی است. نتیجه گیری: از این منظر روایات آفرینش همزمان مشخص کنندۀ ماهیت و جایگاه نمادین و هستیشناختی پدیدههاست. این اساطیر تنها بیانی مبهم و نمادین از پیدایش نیستند؛ بلکه روابط پدیدههای خلقت و امور هستی با یکدیگر و قوانین حاکم بر آن را مورد بحث قرار میدهند. این موضوع بیش از بیش جایگاه مهم این نوع از اسطورهها را در مطالعات اساطیر و ادیان را خاطر نشان میکند. با توجه به این یافتهها، گروه مهمی از ابهامات مطالعۀ اساطیر، مانند معنای نمادین درخت و یا گیاه زندگی در اساطیر خلقت و بحث پیدایش در ادیان مختلف را تا حدود زیادی توضیح میدهد. قواعد و کلیات در اسطوره نقش کلیدی دارند و برای مطالعۀ اسطورهها و متون باستانی ناگزیر از شناخت این قواعد هستیم که از مهمترین این قواعد تقابلها و دوگانههایی است که ریشه در دو بن بودن نظام آفرینش دارد. این دو بُنی یا دوگانگی چنان اهمیت دارد که تمام پدیدهها بر اساس آن میتوانند رمزگشایی شوند. بر این اساس گرچه نشام اسطورهای مجموعهای نمادین و گاه با مضامین ساده را مطرح میکند، در پشت آن نظام سترگی از معنا و نظم آفرینش قرار دارد که به شیوهای خاص از آن بهره میگیرد. حتی خدایان و پدیدههای خردتری مانند انواع کانیها، گاهشماری و تقویم و مناسک فرهنگی بر اساس این دوگانه شکل گرفتهاند | ||
| کلیدواژهها | ||
| تقابلها؛ اساطیر آفرینش؛ بینالنهرین؛ ایران باستان | ||
| مراجع | ||
|
ابنعربی، محیالدین )1422( تفسیر ابنعربی، بیروت: دارلکتب العلمیه.
الیاده، میرچا (1389) رساله در تاریخ ادیان، ترجمه جلال ستاری، تهران: سروش.
اسماعیلپور، ابوالقاسم (1391) اسطوره بیان نمادین. تهران: سروش.
بهار، مهرداد (1375) پژوهشی در اساطیر ایران (پارۀ نخست و پارۀ دویم)، تهران: آگه.
پراپ، ولادیمیر (1386) ریختشناسی قصههای پریان، ترجمه فریدون بدرهای، تهران: توس.
حشمتی، مهناز، دهقی، جعفر (1402) «دفع شر در ستیزه: با تمرکز بر بهرام یشت و اثروهودا»؛ در، دو فصلنامۀ علمی پژوهشنامۀ فرهنگ و زبانهای باستانی، سال چهارم، شماره اول.
حیدری، حسین، بهاری، علی (1394) «بررسی تحلیلی و تطبیقی نخستین زیستگاه و هبوط انسان در کتاب مقدس با دیگر اسطورههای خاورمیانه»، فصلنامۀ ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، سال 11، شمارۀ 38، صص: 92- 57.
دادگی، فرنبغ (1385) بندهش، گزارنده مهرداد بهار، تهران: توس.
رازهای خنوخ، بیتا، ترجمۀ حسین توفیقی، بیجا.
رازی، فخرالدین محمدبن عمر (1420)، تفسیرالکبیر، ج3، بیروت: دار احیاء.
رستمینژادان دیانا، جلالالدین رفیعفر (1400)، «رمز کیهانی گاو و نقش آن در نظام اسطورهای در حوزۀ فرهنگی زاگرس و میانرودان»؛ نامۀ انسانشناسی، سال هجدهم، شمارۀ 32، صص: 125- 152.
زنر آر.سی (1393) تعالیم مغان؛ گفتاری چند در معتقدات زرتشتشیان، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، توس.
ژ. ویو (1375) فرهنگ اساطیر مصر، ترجمه ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: فکر روز.
ژیران، ف. لاکوئه، ک. دلاپورت. ل. (1375) فرهنگ اساطیر آشور و بابل، تهران: فکر روز.
ژیران، فیلیکس؛ دلاپورت، جی. لاکوئه؛ ، ژوزف، لویی (1375) اساطیر آشور و بابل. ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیلپور. تهران: فکر روز.
ساندرز .ن. ک. (1373) بهشت و دوزخ در اساطیر بینالنهرین، ترجمه ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران، فکر روز.
شریعت تربقانی، انوشه (1400) نجوم و افلاک از نگاه ابنعربی، تهران: لاهوت.
فریزر، جرج (1397) شاخۀ زرین؛ پژوهشی در جادو و دین، ترجمه کاظم فیروزمند. تهران، آگاه.
کاسیرر، ارنست (1387) فلسفۀ صورتهای سمیلبک، ترجمه یدالله موقن، تهران: هرمس.
کریمر، ساموئل (1340) الواح سومری، ترجمه داود رسایی، تهران: شرکت سهامی افست.
کمپل، جوزف(1392) قدرت اسطوره، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
گذشته، ناصر، 1378، «بررسی مفهوم بهشت در اندیشههای دینی»، نشریۀ مقالات و بررسیها، شمارۀ 65، صص: 63-76.
گرامی، به (1392) «گیاهان در تورات»، ایران نامه، شمارۀ 2.صص: 68-96.
گیرشمن، رومن، 1380، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لیچ، ادموند (1358) لوی اشتراوس، ترجمه حمید عنایت، تهران: خوارزمی.
متین، پیمان (1392) مردمگیاه؛ گیاهان آئینی در فرهنگ و فولکلور مردم ایران، تهران: فرهامه.
مککال، هنریتا (1389) اسطورههای بینالنهرین، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
موله، ماریان (1362) ایران باستان، ترجمه ژاله آموزگار، تهران، توس.
نوَابی، ماهیار (1346) منظومۀ درخت آسوریک، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
هاکس، جیمز (1377) قاموس کتاب مقدس، تهران: اساطیر.
هینلز، جان (1391) شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار، احمد تفضلی، تهران: آویشن – چشمه.
- Gimbutas, M. (1974). The gods and goddesses of old Europe: 7000 to 3500 BC myths, legends and cult images. Univ of California Press.
James, P., & van der Sluijs, M. A. (2008). Ziggurats, colors, and planets: Rawlinson revisited. Journal of Cuneiform Studies, 60(1).
Buswell,.J.Oliver (1867) Genesis, the Neolithic age, and the antiquity of Adam, Faith and Thought; Vol: 96.
Baigent, M. (2015). Astrology in Ancient Mesopotamia: The Science of Omens and the Knowledge of the Heavens.Bear & Company.
Albright, W. F,.(1920). The Goddess of Life and Wisdom.The American Journal of Semitic Languages and Literatures. 36 (4).
Black, J., A. Green, and T. Rickards (2004) Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary.London: The British Museum Press.
Comte Eugène Goblet d'Alviella. (1894). The Migration of Symbols. B. Franklin
Dundes, A. (1986). "The anthropologist and the comparative method in folklore". Journal of Folklore Research, 19 (1).
Frazer, J. G. (1918). Folk-lore in the Old Testament: studies in comparative religion, legend and law. (Vol 1). Macmillan.
Golan, A., & Schneider-Teteruk, R. (1991). Myth and symbol: symbolism in prehistoric religions. Golan.
Gray, L. H., Moore, G. F., & MacCulloch, J. A. (Eds.). (1914). The Mythology of All Races. (Vol. III). Marshall Jones Company.
Herzfeld, E. (1941). Iran in the Ancient East: Archaeological Studies Presented in the Lowell Lectures at Boston. London:Oxford University Press.
Jastrow, M,. (1901) The Hebrew and Babylonian Account of Creation, The Jewish Quarterly Reviw, Vol. 13.
Jastrow, M,. (1898). The religion of Babylonia and Assyria, Boston: Ginn & Company
Jastrow, M,. (1917). Sumerian Myths of Beginnings. The American Journal of Semitic Languages and Literatures. 33.
Kramer, S. N. (1956). From the Tablets of Sumer: Twenty-five firsts in man's recorded history. The Falcon's Wing Press, Indian Hills, Colorado.
Kramer, S. N. (1963). The Sumerians: Their history, culture, and character. University of Chicago Press.
Langdon, S. (1914). Tammuz and Ishtar: A Monograph Upon Babylonian Religion and Theology, Containing Extensive Extracts from the Tammuz Liturgies and All of the Arbela Oracles. Clarendon Press.
Lechler, G. (1937). The tree of life in Indo-European and Islamic cultures. Ars Islamica, 4.
Levi, J. M. (2009). Structuralism and Kabbalah: Sciences of Mysticism or Mystifications of Science?. Anthropological Quarterly.
Mackenzie, D. A. (2006). Myths of Babylonia and Assyria. The Gresham Publishing Company.
Parpola, S. (1993). The Assyrian tree of life: tracing the origins of Jewish monotheism and Greek philosophy. Journal of Near Eastern Studies, 52(3).
Perrot, G., & Chipiez, C. (1884). A History of Art in Chaldæa & Assyria (Vol. 2). Chapman and Hall, limited.
Spence, L. (1921). An introduction to mythology. New York: Moffat, Yard and Company.
Spence, Lewis (1994) The Outline of Mythology, London: Watts & Co.
Wensinck، A. J. (1991) Tree and Bird as Cosmological Symbols in Western Asia, Leiden: Johannes Müller.
Layard, A. H. (1867). Nineveh and Its Remains: A Narrative of an Expedition to Assyria
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 638 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 187 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب