ارزیابی شرایط زیستگاهی، چالشها و راهکارهای مدیریت گوزن زرد ایرانی، Dama dama mesopotamica Brooke, 1875 در استانهای خشک کشور | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 77، ویژه نامه بوم شناسی و مدیریت تنوع زیستی، تابستان 1403، صفحه 223-235 اصل مقاله (885.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2024.370761.2639 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین یزدان داد1؛ محمود صوفی2؛ حمیدرضا رضایی3؛ منصور علی آبادیان4؛ سید محمود قاسم پوری* 5 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. | ||
| 2گروه جغرافیای زیستی حفاظت، دانشگاه هومبولت برلین، برلین، آلمان. | ||
| 3گروه مدیریت حیات وحش، دانشکدة شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. | ||
| 4گروه زیست شناسی، دانشکدة علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 5گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پراکنش گوزن زرد ایرانی،Dama dama mesopotamica Brooke, 1875 به عنوان زیرگونة در معرض خطر انقراض بیش از شش دهه محدود به مراکز تکثیر است. برنامة حفاظتی در برخی از مراکز کارآیی نسبتاً خوبی داشت اما بعضاً ناموفق بود. در این تحقیق با استفاده از روششناسی ترکیبی شرایط زیستگاهی، چالش ها، راهکارها، تهدیدات انسانی و محیطی همچنین عملکرد مدیریتی در مراکز تکثیر گوزن زرد در سه استان خشک کشور یعنی ایلام، فارس و یزد ارزیابی شد. جمعآوری داده طی دو سال تحقیقات میدانی در سطح استانها انجام شد. چالش ها در دو گروه عمدة زیستگاهی (مساحت کم مراکز، فقر منابع و بحرانهای محیطی) و جمعیتی (اثر طعمه خواری، جدال نرها، بیماری و ساختار نامناسب جمعیتی) بررسی شد که با وجود همبستگی مثبت فاقد معنی داری بود (0/027>P-value). میانگین سطح تهدیدات محیطی و انسانی بهترتیب در مناطق تحت حفاظت ارژن و پریشان (55%-52%)، مانشت-قلارنگ ایلام (50%-43%)، کوه خم ارسنجان (56%-41%) و باغ شادی یزد (47%-29%) برآورد گردید. عملکرد مدیریتی در تمام مناطق در سطح مقدماتی با محدودیتهای زیاد همراه بود. امتیاز مدیریتی در ایلام و ارسنجان 50% در باغ شادی 46% و در ارژن-پریشان 44% بود. راهکارهای مناسب شامل گسترش مراکز، احیای پوشش گیاهی، احداث آخور و آبشخور استاندارد، احداث آب چاله ها برای آبتنی و دفع حشرات مزاحم، کنترل طعمه خواران، اصلاح ساختار جمعیت با نسبت جنسی و سنی مناسب، آموزش جوامع محلی، جلوگیری از دام و و انتقال بیماری و نصب دوربین های مدار بسته است. ارتقای سطح حفاظتی مناطق و رهاسازی در طبیعت بهعنوان هدف نهایی تکثیر در اسارت باید همواره مورد پایش قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اقدامات حفاظتی؛ تکثیر نیمهاسارت؛ شرایط و منابع زیستگاهی؛ گوزن زرد ایرانی؛ مخاطرات زیستگاهی و جمعیتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,826 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 611 |
||