خاطره به مثابه یک ژانر؛ متن پنهان داستانهای دفاع مقدس | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 9، دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 32، اسفند 1402، صفحه 169-188 اصل مقاله (1.14 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2024.367476.2213 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود حدادیان* 1؛ لیلا کرمی2 | ||
| 1پژوهشگر | ||
| 2مدرس دانشگاه و پژوهشگر، و شاغل در دانشگاه تهران. معاونت فرهنگی | ||
| چکیده | ||
| خاطره پیشینه تأثیرگذاری در متون ادبی و تاریخی ایران و جهان دارد تا جاییکه از آن بهعنوان گونة ادبی یاد کردهاند و شاهد اهمیت آن بهمثابه یک نوع ادبی در ادبیات دفاع مقدس هستیم؛ زیرا متن پنهان بسیاری از انواع ادبی از جمله رمان و داستان کوتاه و بنمایه بسیاری از شاهکارهای آن بهشمار میرود. رزمندگان خاطرهنویس دفاع مقدس با رعایت اصولی ساده و قواعدی محدود، خاطرات تلخ و شیرین دوران رزم، همچون پیروزیها و شکستها، حوادث مهم و عواطف و احساسات را ماندگار کردهاند. این ماندگاری نه تنها در قالب خاطرهنوشته بلکه در بسیاری مواقع به واسطه هنر، خلاقیت و توانایی نویسنده در قالب داستان مانا میشود؛ زیرا طی فرآیندی عامدانه یا ناخودآگاه، بسیاری از خاطرات به داستان دگردیسی یافته است. در این جستار کوشیدیم با روش تحلیلی-توصیفی و رویکرد نقد تکوینی، این مهم را تبیین کنیم که گونۀ ادبی خاطره، چگونه متن پنهان ادبیات داستانی دفاع مقدس میشود و فرآیند این دگردیسی چگونه اتفاق میافتد. ضمن بررسی سه رمان و سه مجموعه داستان کوتاه ادبیات دفاع مقدس دریافتیم که بسیاری از داستانها، تحولیافته خاطرات نویسنده (خودِ خاطرهاندوز) و یا دیگر خاطرهاندوزان هستند. یعنی خاطرات، طی فرآیندی دستخوش دگردیسی شده و در کسوت ژانری جدید به نام داستان عرضه شدهاست. همچنین خاطره در برخی داستانها حضوری پوشیده دارد که تشخیص آن برای منتقد ادبی سخت و گاهی غیرممکن مینماید. در برخی از این رمانها، نویسنده از حضور خاطره آگاه نیست، اگرچه خلاقیت و هنر نویسنده و ذهن مخیّل او نیز در پنهانسازی خاطره در داستان دخیل است | ||
| کلیدواژهها | ||
| خاطره؛ رمان؛ داستان؛ ادبیات دفاع مقدس؛ دگردیسی؛ گونهادبی؛ نقد تکوینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 630 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 358 |
||