ارزیابی تعامل روستاییان استان قزوین با گوشتخواران بزرگ | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 77، ویژه نامه بوم شناسی و مدیریت تنوع زیستی، تابستان 1403، صفحه 137-152 اصل مقاله (1.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2024.372814.2651 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان مقانکی* 1؛ پویان بهنود2؛ پیمان مقدس3؛ علی شمس4؛ عطیه تک تهرانی5؛ نوید قلیخانی5؛ صادق خسروی6 | ||
| 1گروه علوم حفاظت و زیستبوم، دانشگاه مونتانا، میزولا، ایالات متحده. | ||
| 2دانشکدة علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران، ایران. | ||
| 3گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و کشاورزی، دانشگاه آزاد واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران. | ||
| 4گروه علوم زیستی، دانشگاه کیپتاون، کیپتاون، آفریقای جنوبی. | ||
| 5انجمن یوزپلنگ ایرانی، تهران، ایران. | ||
| 6ادارۀ حفاظت و مدیریت زیستگاهها و امور مناطق، ادارۀ کل حفاظت محیطزیست استان قزوین، قزوین، ایران. | ||
| چکیده | ||
| گرگ (Canis lupus)، پلنگ (Panthera pardus) و خرس قهوهای (Ursus arctos) در بسیاری از زیستگاههای رشتهکوه البرز با انسان همبومند. درک بهتر تعامل ساکنان با این گونهها به یافتن راهکارهایی کمک میکند که افزون بر تأمین منافع مردم، به بقای حیات وحش منتهی شود. دو ابزار نمونهبرداری مصاحبۀ نیمهساختاریافته و پرسشنامۀ اکتشافی برای بررسی آگاهی و تجربۀ دو گروه از جامعۀ روستاییان استان قزوین استفاده شد که در زمینههای تقابل با گوشتخواران بزرگ و مسئولیتهای اجتماعی متفاوت بودند (مجموع 198 نفر از 153 روستا). آگاهی پاسخدهندگان دربارۀ گرگ و پلنگ و خرس و دیدگاه آنان دربارۀ وضعیت و روند جمعیت این گوشتخواران، ناهمگون بود. بیشتر (80%، 66 نفر) پاسخدهندگان دامدار و کشاورز در دو منطقۀ تحت حفاظت سازمان حفاظت محیطزیست، گرگ را بزرگترین تهدید معیشت خود میدانستند. در مقابل، نارضایتی بیشتر نمایندگان روستایی (%74، 86 نفر)، شامل دهیاران و بخشیاران و اعضای شورای روستایی خارج از مناطق تحت حفاظت، از سگهای ولگرد (C. familiaris) بود. احتمال ابراز نارضایتی جامعۀ دامدار و کشاورز ساکن مناطق تحت حفاظت از هر سه گوشتخوار بزرگ بیش از نمایندگان روستایی خارج از این مناطق برآورد شد. بالاترین احتمال ابراز نارضایتی از گوشتخواران بزرگ برای گرگ (میانه 0/94 و فاصلۀ باور بیزی 0/83 تا 0/99) و سپس پلنگ (0/11، 0/01 تا 0/26) توسط جامعۀ پاسخدهندگان دامدار و کشاورز در مناطق تحت حفاظت برآورد شد. استفادۀ همزمان از چند ابزار نمونهبرداری و هدفگیری لایههای مختلف یک جامعه در پژوهشهای اجتماعی محیطزیست میتواند تصویر جامعتری از تعامل مردم با حیات وحش فراهم کند. در حفاظت از گوشتخواران بزرگ ایران باید به راهکارهای مشارکتی و درگیرساختن مردم ساکن زیستگاه گوشتخواران در فرآیندهای تصمیمگیری توجه بیشتری کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آگاهان محلی؛ ابزار نمونهبرداری؛ تعارض؛ خسارت حیات وحش؛ رابطۀ انسان و حیات وحش؛ گوشتخواران بزرگ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 948 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 383 |
||