نام گذاری دروازه های باروی جی و خشکسالی زمان پیروز ساسانی | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقاله 6، دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 36، زمستان 1402، صفحه 101-122 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2024.373659.473699 | ||
| نویسنده | ||
| لیلا ورهرام* | ||
| استادیار گروه زبانهای باستانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در ذکر اخبار اصبهان ابونعیم اصفهانی و محاسن اصفهان مافروخی آمده است که معماری به نام آذرشاپور بن آذرمانان اصفهانی به فرمان پیروز ساسانی باروی جی را تکمیل میکند و چهار دروازه به نامهای خور، ماه، گوش و تیر برای آن قرار میدهد. به گفتة این نویسندگان، دروازههای جی دلالت تقویمی داشتند، به طوریکه در انقلاب تابستانی دروازههای ماه و تیر و در انقلاب زمستانی دو دروازة خور و گوش مطلع و مغرب خورشید قرار میگرفتند. پرسش اصلی مقاله این است که آیا گذاشتن نام چهار ایزد، که ضمناً نام روزهای یازدهم تا پانزدهم تقویم زردشتی نیز هست، بر دروازهها ارتباطی با دلالت تقویمی آنها دارد؟ در پاسخ به این پرسش ضمن ریشهیابی روایات مربوط به بنای جی نشان دادهایم که در زمان ساسانیان این چهار روز زمان برگزاری گاهنبارهای اول و دوم از گاهنبارهای شش گانه بوده است. موعد برگزاری گاهنبار دوم، در بزرگداشت آفرینش آب، چند روزی پس از انقلاب تابستانی بود. جشن دیگری در ستایش آب، آب ریزان یا آفریجکان در گویش اصفهانی، در انقلاب تابستانی برگزار میشد. با توجه به این اطلاعات می توان گفت که موقعیت مکانی چهار دروازه، که در زمان پیروز ساخته شدهاند و نیز نام آنها با جشنهای ستایش آب و وقایع نجومی همزمان با آنها مربوط بوده است. علاوه بر این، به نظر میرسد که نام دروازة گوش، نزدیکترین دروازه به زایندهرود نیز یادآور یکی دیگر از جشنهای بزرگداشت آب به نام تیرگان اکبر باشد که در روز گوش از ماه تیر برگزار میشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دروازه های جی"؛ خشکسالی"؛ پیروز ساسانی"؛ گاهنبار"؛ آب ریزان"؛ "؛ تیرگان" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,086 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 652 |
||