تجلی مضامین عاشورایی در منسوجات ابریشمی اواخر دورۀ صفوی | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 56، شماره 1، شهریور 1402، صفحه 37-62 اصل مقاله (7.93 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2023.364112.654427 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد مشهدی نوشآبادی1؛ محمدرضا غیاثیان* 2 | ||
| 1گروه ادیان و فلسفه، دانشکده ادبیات دانشگاه کاشان | ||
| 2گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان | ||
| چکیده | ||
| در موزههای هنر اسلامی، گروهی از منسوجاتِ ابریشمیِ کتیبهدار دورۀ صفوی یافت میشود که بهطور عموم دربردارندۀ نام امام حسین(ع) هستند. این آثار، تاکنون بهصورت گروهی بررسی نشدهاند و باوجود ابعاد بسیار متفاوت و کاربردهای گوناگونی که برای آنها میتوان تصور کرد، کموبیش، تمام آنها قبرپوش معرفی شدهاند. در این مقاله، هجده قطعه بررسی میشوند که دَه نمونه از آنها تاریخدار هستند و در میان سالهای 952 تا 1153ق بافته شدهاند. این پژوهش یا تمرکز بر نمونههای سدۀ دوازدهم، در پی پرسشهایی مانند شناسایی تغییرات محتوایی کتیبهها در گذر زمان و ارتباط آن با تاریخ دورۀ صفوی، و نیز تعیین کاربرد و محل بافت این آثار است. بررسیها نشان داده که بافت این پارچهها با توسعۀ عزاداریهای محرم، ساخت حسینیهها و ایجاد موقوفات برای آیینهای محرم در دوره سلطان حسین (1105-1135ق) مقارن است. تا قبل از حدود سال 1120ق دلالتهای شیعی در منسوجات، بهطور معمول در قالب صلوات کبیره و تأکید بر علی(ع) است، اما پس از آن نام حسین(ع) در آنها مرکزیت یافته است. با توجه به اسناد مکتوب، تصاویر نگارگری و نیز محتوای کتیبهها، کاربرد بیشتر آنها عَلم، بهویژه عَلم عزا بوده است. بر اساس تحلیل متون کتیبهها، میتوان گفت که این پارچهها بهطور عموم از هنرمندان کاشانی است و بهطبع باید محل بافت بیشتر آنها کاشان باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امام حسین(ع)؛ پارچه ابریشمی؛ حسین صفوی؛ حسینیه؛ شاه سلطان؛ هنر شیعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 709 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 692 |
||