کارایی مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS در شبیهسازی فرایند بارشـ رواناب در آبخیزهای بالادست شهر گنبد | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 10، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 355-377 اصل مقاله (2.09 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2023.359860.1734 | ||
| نویسندگان | ||
| شهناز میرزایی1؛ امیر سعدالدین* 2؛ عبدالرضا بهره مند2؛ مجید اونق3؛ رئوف مصطفیزاده4 | ||
| 1علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان | ||
| 2گروه آبخیزداری، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان | ||
| 3گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان | ||
| 4گروه منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی و عضو پژوهشکدۀ مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| چکیده | ||
| وقوع رخدادهای سیل بزرگ مانند سیل 27 اسفند 1397 در شهر گنبد به طور معمول با خسارتهای اجتماعیـ اقتصادی و اکولوژیک همراه است. هدف پژوهش حاضر، شبیهسازی جریان سیل با مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS و ارزیابی عملکرد آن در خروجی آبخیز ارازکوسه مشرف به شهر گنبد و زیرحوضههای بالادست آن (آبخیزهای مینودشت و نوده خاندوز) است. مدل HEC-HMS با روشهای شمارۀ منحنی SCS، هیدروگراف واحد SCS و ماسکینگام کانژ اجرا شد. پارامترهای شمارۀ منحنی، تلفات اولیه، زمان تأخیر و ضریب زبری مانینگ برای ایستگاههای ارازکوسه، لزوره و نوده واسنجی شد. سپس، از میانگین پارامترهای واسنجیشده، برای اعتبارسنجی مدل در ایستگاههای مورد بررسی استفاده شد. نتایج آزمون حساسیت پارامترهای ورودی نشان میدهد پارامتر شمارۀ منحنی بیشترین تأثیر را روی عملکرد مدل دارد. شکل هیدروگرافهای شبیهسازیشده در مرحلۀ اعتبارسنجی نشان میدهد مدل در برآورد مؤلفۀ دبی اوج برای ایستگاه ارازکوسه دارای کمتخمینی است. در حالی که شاخصهای آماری NSE، R2 و KGE برای رویدادهای اعتبارسنجی برای ایستگاه ارازکوسه بهترتیب برابر با 81/0، 89/0 و 67/0، برای ایستگاه نوده بهترتیب برابر با 85/0، 91/0 و 74/0 و برای ایستگاه لزوره بهترتیب برابر 62/0، 72/0 و 61/0 به دست آمد که عملکرد قابل قبول مدل را نشان میدهد. با توجه به عملکرد مدل HEC-HMS در شبیهسازی هیدروگراف جریان برای آبخیز ارازکوسه و آبخیزهای بالادست آن (مینودشت و نوده خاندوز)، میتوان از مدل برای پیشبینی اثرات هیدرولوژیک اعمال سناریوهای مختلف کاهش ریسک سیل در آبخیزهای بالادست شهر گنبد استفاده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اثرات هیدرولوژیکی؛ خطر سیل؛ روش روندیابی سیل ماسکینگام کانژ؛ HEC-HMS؛ آبخیز ارازکوسه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 745 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 591 |
||