پیگیری رد حلقۀ تفسیری ابنعباس در تاریخنگاری قدسی مسلمانان | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 55، شماره 2، اسفند 1401، صفحه 375-398 اصل مقاله (3.97 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2023.366078.654438 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه بختیاری* 1؛ حسن حضرتی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، ایران | ||
| 2گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تداخل گزارشهای ایمانی از تحولات عصر نبوت در تاریخنگاری مسلمانان بهگره خوردن مرزهای الهیات و دانش تاریخ منجر میشود. در بررسی نسبت بین این دو رویکرد، حضور پررنگ ابنعباس و شاگردان او بهعنوان «حلقه تفسیری مکه»، این پرسش را ایجاد میکند که چه ارتباطی بین درک تفسیری، بهعنوان یکی از لایههای سنخشناسی فهم الهیاتی، و روایت فراتاریخی از زیست پیامبر(ص) وجود دارد؟ پژوهش حاضر با طرح این ادعا که جریان تفسیری، خاستگاه روایتهای قدسی در تاریخنگاری مسلمانان است، از منظر توصیفی و با تکیه بر روش دادهبنیاد، روایات الهیاتی از زیست پیامبر(ص) را از سه منبع سیره ابنهشام، طبقات ابنسعد و تاریخ طبری استخراج و سپس با روش تحلیل فرم و اِسناد، رد این حلقه را در این ارتباط پیگیری کرده و ادعای یادشده را به آزمون گذاشته است. برآیند این پژوهش نشان داد، گرایش حلقۀ ابنعباس بهاسباب نزول آیات و تمایل مورخان به تفسیر مجازی آنان بهتعامل بینش تفسیری و تاریخی منجر شد که نتیجه آن بهتصویر کشیدن وجهی قدسی و فراتاریخی از زیست پیامبر(ص) در مکه بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الهیات و تاریخ؛ تحولات عصر نبوت؛ تاریخنگاری قدسی؛ حلقه تفسیری ابنعباس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 642 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 622 |
||