تفسیر آیۀ «علیکم انفسکم» بر اساس خودباشی | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 56، شماره 1، شهریور 1402، صفحه 221-235 اصل مقاله (656.18 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2023.350326.670081 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد هادی مفتح1؛ سیدرضا مؤدب2؛ رضا کریمی* 3 | ||
| 1دانشیار.گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2استاد. گروه علوم قرآن و حدیث ،دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران، | ||
| 3دکتری تفسیر تطبیقی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم ، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در مورد مسئلۀ اساسی نفس، حداقل دو رویکرد شناخته شده و یک رویکرد گمنام وجود دارد: 1. رویکرد «معرفت نفس»؛ 2. رویکرد «دشمنانگاری نفس»؛ 3. رویکرد «میزانانگاری نفس» که با عنوان «خودباشی» در این مقاله به روش تحلیلی تبیین شده است. نتیجۀ اصلی این مقاله این است که آیۀ 105 سورۀ مائده (یا آیۀ علیکم انفسکم) عمیقتر فهمیده شود؛ چون به دلیل معنای لغوی، سیاق و دیگر آیات و روایات، قابلیت تفسیر بر اساس خودباشی را دارد. 1. اقتضای لغت این است که ملازمت با نفس فقط در مراقبت و حفظ نیست؛ بلکه میزان قراردادن آن هم هست؛ 2. سیاق آیه نشان میدهد، نفس در اینجا معنایی فردی و شخصی دارد و در مقابل غیر (دیگران) قرار دارد؛ 3. دیگر آیات قرآن که اطمینان نفس را میزان میدانند و نیز قلب را حریم امن الهی توصیف میکنند، مؤید این تفسیر هستند که میتوان آیۀ مذکور را بر اساس خودباشی (میزانانگاری نفس) توضیح داد. روایاتی که توصیه به میزان قراردادن نفس هم میکنند، از دیگر شواهد تفسیر آیه بر اساس خودباشی هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیۀ «علیکم انفسکم»؛ خودباشی؛ میزانانگاری؛ نفس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 694 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 705 |
||