بحران نان خمسه (زنجان) در اواخر دورۀ قاجار دخالتها و سیاستهای گروههای نفوذ | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 33، بهار 1402، صفحه 71-92 اصل مقاله (1.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2023.359193.473637 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن رستمی* 1؛ مسعود بیات2 | ||
| 1دکتری تخصصی تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بحران نان در عصر قاجار، با اهداف و برنامههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ارتباط مستقیمی داشت. ولایت خمسه با مرکزیت زنجان از نقاط مهم تولید و عرضۀ غلات بود؛ اما در سالهای مشروطیت تا اواخر قاجار، با سختیهای فراوانی مواجه شد. در این مقطع بهرغم سالهای کمی بارش، غلات به میزان مورد نیاز در منطقه تولید میشد؛ اما نان بهدست مردم نمیرسید یا با قیمت بالا و بهسختی عرضه میگردید. آنچه مشخص است، نقش و جایگاه عناصر و گروههای مختلف در این موضوع بیتأثیر نبود. بنابراین مسئله پژوهش این است که دخالتها و سیاستهای عناصر و گروههای نفوذ در بحران نان منطقه خمسه چگونه بود؟ و چه پیامدها و نتایجی بهدنبال داشت؟ بهنظر میرسد با فرمان ناصرالدین شاه نسبت به فروش اراضی خالصه، طبقۀ بالا زمینهای فراوانی بهدست آوردند. از سوی دیگر با نبود قشون دایمی و قانون دقیق در زمینۀ نظامیگری، برخی از گروههای شهری از اصنافی مانند خبازان وارد رستههای نظامی شدند که با احتکار و گرانفروشی، بحرانهای متعددی را در خمسه بهوجود آوردند. در سالهای مشروطه و پس از آن، با توجه به ضعف دولت و احتمال همکاری خوانین زمیندار و قشون خمسه با عمال محمدعلی شاه مخلوع و حضور کارگزاران ضعیف، موانع و مشکلات ادامه یافت. این مسئله با ورود قوای خارجی و بروز جنگ جهانی اول به قحطی و مرگ عدهای از مردم انجامید. پژوهش حاضر با بهرهگیری از منابع اصیل و اسناد، به شیوۀ توصیفی- تبیینی موضوع را مورد بررسی قرار داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نان؛ زنجان؛ قاجاریه؛ خوانین؛ خبازان؛ قدرتهای خارجی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 779 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 720 |
||