ارزیابی شدت خطر بیابان زایی و اثر آن بر کاهش پوشش گیاهی پناهگاه حیات وحش شیراحمد سبزوار، استان خراسان رضوی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 76، ویژه نامه مناطق تحت حفاظت، زمستان 1402، صفحه 261-276 اصل مقاله (1.8 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2023.360795.2563 | ||
| نویسندگان | ||
| آسیه قوامی1؛ مرتضی اکبری* 1؛ آزاده کریمی2؛ حسین یزدان داد3 | ||
| 1روه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 3گروه محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی شدت بیابانزایی و اثر آن بر کاهش پوشش گیاهی پناهگاه حیات وحش شیراحمد در شهرستان سبزوار استان خراسان رضوی بوده است. ارزیابی شدت بیابان زایی با استفاده از مدل جهانی ESAs و با سه معیار کیفیت اقلیم، پوشش گیاهی و مدیریت انسانی برای یک دورة 10 ساله (1388 تا 1398) انجام شد. تغییرات خشکسالی با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده (SPI)، تراکم پوشش گیاهی و پتانسیل تولید علوفه با استفاده از شاخص نرمال شدة تفاوت پوشش گیاهی (NDVI)، محاسبه شدند. نتایج پژوهش نشان داد در پناهگاه حیات وحش شیراحمد و در طول سالهای 1388 تا 1398 بیابانزایی رخ داده و روند افزایشی داشته است. بهطوریکه در سال 1388، از نظر شدت بیابانزایی، 64/9درصد منطقه در طبقة بحرانی شدید و 35/1درصد در طبقة بحرانی متوسط قرار گرفته است. اما در سال 1398 در حدود 68/5درصد اراضی در طبقة بحرانی شدید بیابانزایی و 31/5درصد نیز در طبقة بحرانی متوسط قرار گرفتهاند. علاوه برآن، نتایج نشان داد افزایش روند خشکسالی و تغییر پارامترهای اقلیمی بههمراه فعالیتهای انسانی علت اصلی گسترش بیابانزایی و کاهش پوشش گیاهی در منطقة شیراحمد سبزوار بوده است. بنابراین، بایستی نسبت به حفظ و پایداری این منطقه اقداماتی جدی صورت بگیرد تا از نابودی گونه های گیاهی و جانوری جلوگیری شود. برخی از اقدامات همچون کاهش فشار چرای دام های اهلی از مراتع، جایگزینی شیوههای دامداری متمرکز و صنعتی بهجای سنتی، اجرای برنامههای احیاء اراضی و تأمین علوفه برای وحوش از جمله برنامههای پیشنهادی برای مدیریت و حفاظت از پناهگاه شیراحمد خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بیابانزایی؛ تخریب سرزمین؛ تغییرات اقلیمی؛ کاهش تنوع زیستی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,092 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 442 |
||