ارزیابی اروگرافی مؤثر بر بارش در نواحی شمال ایران | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 76، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 379-390 اصل مقاله (1.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2023.359816.2555 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی قیصوری1؛ شهرام خلیقی* 1؛ علی سلاجقه1؛ بهرام چوبین2 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2گروه حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، ارومیه، ایران. | ||
| چکیده | ||
| میزان افزایش بارش با ارتفاع، بهعنوان گرادیان بارش شناخته میشود که در مطالعات مربوط به پیشبینیهای هیدرولوژیکی حوضههای کوهستانی و مدیریت منابع آب حوزههای آبخیز نقش اساسی دارند. در این مطالعه، بهمنظور بررسی تغییرات توپوگرافی زمین بر تشکیل و الگوی حرکتی بارش، از دادههای شبکهای میانگین بارش ماهواره IMERG V06 و نقشة مدل رقومی ارتفاعی 0/1 درجه گرادیان بارشی برای هشت جهت اصلی یا کدنویسی در محیط پایتون رشتهکوههای البرز استخراج شد. سپس بهمنظور تعین الگوی حرکتی بارش پروفیلهای طولی و عرضی استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشترین گرادیان بارش (گرادیان مثبت) مربوط به شمال شرقی استان گلستان به میزان 0/44 میلیمتر بهازای افزایش هر متر در ارتفاع بوده است. همچنین جنوب شرقی سمنان دارای گرادیان منفی به میزان 1/91 میلیمتر کاهش در بارش بهازای هر متر افزایش در ارتفاع بوده است. علاوه بر آن، دو جهت شمالی و جنوبی در سطح معنیداری 0/01 بهترتیب با 16/8و 25/4درصد بیشترین تأثیر را بر گرادیان بارش داشته است. در دامنههای شمالی، یک همبستگی منفی بین میزان بارش و طول جغرافیایی مشاهدهشده است، بهطوریکه در دامنة شمالی با افزایش طول جغرافیایی از میزان بارش کاسته شده است. در مقابل یک همبستگی مثبت بین عرض جغرافیایی و بارش وجود دارد، بهطوریکه عرض جغرافیایی بالاتر با افزایش سطوح بارش همراه است. با توجه به رفتار پیچیده بارش در مناطق کوهستانی تعیین یک الگوی کلی بهدلیل دخالت عوامل مختلف انسانی، اقلیمی و زمینی کار دشواری است ولی درک الگوهای بارشی در فرآیندهای تصمیمگیری میتواند به مدیران منابع آب کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| البرز؛ بارش ماهوارهای؛ توپوگرافی؛ روش همسایگی؛ طول و عرض جغرافیایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 727 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 684 |
||