بررسی تطبیقی دیدگاه غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی درباره سبب و متعلق دوستی

حمله داری, سعیده; فاضلی, سید احمد

doi:10.22059/jstmt.2023.350144.1562

	بررسی تطبیقی دیدگاه غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی درباره سبب و متعلق دوستی
نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان
مقاله 2، دوره 12، شماره 4، زمستان 1401، صفحه 15-29 اصل مقاله (659.38 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2023.350144.1562
نویسندگان
سعیده حمله داری^* ¹؛ سید احمد فاضلی²
¹دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران،
²استادیار گروه فلسفه اخلاق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران،
چکیده
فضیلت دوستی، سرشتی درونی دارد و از وجدان و فطرت آدمی سرچشمه می‌‌گیرد. غفلت از این فضیلت مهم، زیست انسان را درگیر آسیب‌‌های مخربی می‌‌کند که جبران آن سخت و گاه ناممکن است. دوستی شامل ابعاد گسترده‌‌ای از مراتب، موانع، معانی و منابع است که این پژوهش بر بررسی دو مقولۀ مهم «سبب و متعلق دوستی» تمرکز دارد و با طرح این سوالات آغاز می‌‌شود: انسان به انگیزۀ کدام اسباب به سمت دوستی متمایل می‌‌شود؟ چه سوژه‌‌هایی می‌‌توانند متعلق دوستی باشند؟ پاسخ سوالات مذکور از منظر دو اندیشمند مشهور جهان اسلام، غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی بررسی می‌شود. داده‌‌های مورد نیاز در این پژوهش با بررسی کتابخانه‌‌ای به‌دست آمده و درنهایت به روش مقایسه‌‌ای تحلیل می‌شود تا شباهت‌‌ها و تفاوت‌‌های این دو رویکرد مشخص شود. یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد غزالی با نگرش عارفانه‌‌اش از میان اسباب محبت، خداوند را بهترین انگیزۀ دوستی می‌‌داند. همچنین از بین متعلقان محبت نیز فقط خداوند بهترین دوست انسان است و ابراز محبت به سایر متعلق‌‌ها نیز به دوستی با خداوند تأویل می‌‌شود، اما خواجه نصیرالدین‌‌طوسی از میان سه سبب لذت، نفع و خیر محض که برای دوستی بیان می‌‌کند، ترکیبی از هر سه سبب را بهترین انگیزه برای محبت می‌‌‌داند. درمورد متعلق دوستی نیز بیشترین تمرکز خواجه بر دوستی اجتماعی با همنوعان است.
کلیدواژه‌ها
خواجه نصیرالدین طوسی؛ دوستی؛ دیدگاه اجتماعی؛ دیدگاه عرفانی؛ سبب؛ غزالی؛ متعلق
مراجع

آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 533