چیستی «عقل فعال» در نظریۀ عقل نزد ابنباجه | ||
| فلسفه | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 41، اسفند 1402، صفحه 127-148 اصل مقاله (486.99 K) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jop.2023.349980.1006751 | ||
| نویسنده | ||
| حسن عباسی حسین ابادی* | ||
| دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه پیام نور ایران | ||
| چکیده | ||
| «عقل فعال» در فلسفۀ ابنباجه در معرفتشناسی، اخلاق و سعادت انسان اهمیت دارد. ازاینرو مبحث «عقل فعال» از جهات مختلف مورد بحث است. «حقیقت عقل فعال» در جایگاه معرفتی و وجودی، صرفنظر از اهمیت آن برای غایت و سعادت انسان، مسئلۀ حاضر در این نوشتار است. پرسش این است عقل فعال چه جایگاهی وجودی و معرفتی در نظریۀ عقل ابنباجه دارد آیا در فرد انسانی و مربوط به نفس است یا در عالم بالا و امری جدای از انسان است؟ واحد است یا متکثر؟ ابنباجه جایگاه معرفتی افاضهکنندۀ علم و صور به عقول انسان و صور خیالی به حیوان برای عقل فعال قائل است و از حیث جایگاه وجودی عقل فعال نیز سخن او مشتت است و دربارۀ واحدیا کثیر بودن عقل در مراتب مختلف عقل، بنا بر معقولات آن عقل و نسبتی که با هیولا دارد سخن میگوید و عقل مستفاد و عقل فعال را از هرجهت واحد میداند. بر این اساس برای بررسی این مسئله و پاسخ به پرسشهای مطرح شده ابتدا نفس ناطقه را تبیین میکنیم سپس به مراتب عقل و چیستی عقل فعال در ابنباجه پرداخته و در آخر هم به تحلیل و بررسی مطالب گفتهشده میپردازیم. مقاله با روش توصیفی- تحلیلی نگارش شده است | ||
| کلیدواژهها | ||
| عقل فعال؛ ابنباجه؛ نفس ناطقه؛ مراتب عقل؛ انسان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 848 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 416 |
||