نزول به جهان زیرین در اسطوره های ایران | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 12، دوره 12، شماره 2، اسفند 1401، صفحه 207-227 اصل مقاله (527.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2020.286033.703 | ||
| نویسندگان | ||
| روح الله هادی* 1؛ سهند آقایی2؛ ژاله آموزگار3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران | ||
| 3استاد زبانهای باستانی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در کیهانشناسی برخی شمنیسمها، بهویژه شمنیسم آسیایی، عالم با سه منطقۀ کیهانی که با محوری مرکزی به هم میرسند، تجسم مییابد. شمنها قادرند به آسمانها فراز روند و با خدایان دیدار کنند یا به جهان زیرین نزول کنند و با شیاطین مرگ بجنگند. آنها در حالت خلسه به جهان زیرزمینی هبوط میکنند و راه غلبه بر شیاطین را از خدایان فرمانروا بر جهان زیرین فرامیگیرند. «نزول به جهان زیرین» نزد اقوام آلتایی، خویشکاری شمنهای سیاه است و «پرواز جادویی» خویشکاری شمنهای سفید. تعدادی از معروفترین سفرها به جهان زیرین در ادبیات حماسی و منابع اسطورهای به لحاظ ساختاری شمنی هستند؛ بدین معنا که سالکان از فن خلسهآمیز شمنان مدد میجویند. نویسندگان در مقالۀ حاضر، آثار این پدیده را در شمنیسم بازجستهاند و سپس با نظر به منابع اساطیری ایران، سفر زیرزمینی دو شخصیت اسطورهای جم و افراسیاب با عناوین «وَر جمکرد» و «نزول افراسیاب به جهان زیرین» را تحلیل کردهاند. همچنین با نظر به نمادپردازی جهانشمول «پل یا گذرگاه دشوار» که در سفرهای خلسهآمیز شمنهای آسیایی نیز نمونه دارد، از اسطورۀ چینود زردشتی سخن راندهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شمن؛ اسطورههای ایران؛ شاهنامه؛ نزول به جهان زیرین؛ پل یا گذرگاه دشوار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,223 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,315 |
||