شبیهسازی تغییرات کیفی رودخانه در شرایط حذف سد وشمگیر-گرگانرود | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 75، ویژه نامه محیط زیست ساحلی و دریایی، زمستان 1401، صفحه 227-242 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2023.352315.2506 | ||
| نویسندگان | ||
| جواد معصومی فر؛ مهدی یاسی* ؛ جواد فرهودی | ||
| گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| حذف سد از روشهای احیاء زیستبوم رودخانه است. در پژوهش حاضر، حذف سد وشمگیر بر روی رودخانة گرگانرود در استان گلستان، بهدلیل حجم بالای رسوبات درون مخزن و پایان عمر مفید آن مورد مطالعه قرار گرفت. سه سناریو جهت حذف سد وشمگیر انتخاب شد: 1- حذف کامل (مشابه شکست ناگهانی سد در روز آفتابی با مخزن پر از آب)، 2- حذف پلهای سرریز و 3- حذف با رسوبات پایدار. در این پژوهش، از مدل دوبعدی CE-QUAL-W2 برای مدلسازی هیدرودینامیک و کیفیت آب رودخانة گرگانرود برای شرایط موجود و در سه سناریو حذف سد، در بازة 128 کیلومتری پاییندست سد وشمگیر تا دهانة دریای خزر استفاده گردید. مدل کیفی با داده های شاهد (تراز سطح آب و فاکتورهای کیفی) در دو ایستگاه هیدرومتری آق قلا (68 کیلومتر پاییندست سد وشمگیر) و بصیرآباد (112 کیلومتر پاییندست سد وشمگیر) برای شرایط موجود گرگانرود واسنجی و تأیید شد. نتایج ارزیابی در بازة زمانی تغییرات سریع رودخانه پس از حذف سد (تا 60 روز) ارائه شده است. نتایج سه سناریوی حذف سد نشان داد که میزان اکسیژن محلول (DO) در دو مقطع رودخانه (آق قلا و بصیرآباد) افزایش می یابد. میزان اکسیژن مورد نیاز زیستی (BOD) در سناریوی اول (حذف کامل) و دوم (حذف پله ای) به میزان اندکی (کمتر از 10 درصد نسبت به شرایط رودخانه قبل از حذف) افزایش خواهد داشت. در سناریوی سوم (حذف با رسوب پایدار)، تغییر چشمگیری در میزان BOD رخ نمی دهد. در سه سناریو و در هر دو مقطع کنترل، میزان pH در دو مقطع زمانی قبل و بعد از حذف سد، تغییر اندکی خواهد داشت. میزان کل مواد جامد محلول (TDS) در روزهای اولیه برابر یا بالاتر از میزان آن در قبل از حذف است، ولی با گذشت زمان از میزان آن کاسته می شود. نتایج مدلسازی نشان می دهد که سناریو دوم (حذف پلهای سد) گزینه برتر است و سبب بهبود شرایط کیفی رودخانه و بازتوانی محیط زیستابی گرگانرود می شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حذف سد؛ زیستبوم رودخانه؛ مدلسازی کیفی؛ گرگانرود؛ سد وشمگیر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 664 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 459 |
||