توزیع پذیرفتاری مغناطیسی و شاخصهای هوادیدگی در سطوح مختلف ژئومورفیک در برخی خاکهای منطقه چالدران | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 54، شماره 3، خرداد 1402، صفحه 533-557 اصل مقاله (2.91 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2023.348332.669354 | ||
| نویسندگان | ||
| اشرف ملکیان* 1؛ علی اصغر جعفرزاده2؛ شاهین اوستان2؛ مسلم ثروتی3 | ||
| 1دانش آموخته دکتری دانشگاه تبریز و عضو هیات علمی پیام نور دانشکده کشاورزی، گروه خاکشناسی، تهران ، ایران. | ||
| 2استاد گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 3استادیار گروه فضای سبز، دانشکده کشاورزی، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه. | ||
| چکیده | ||
| پذیرفتاری مغناطیسی (χ) روشی سریع، غیرتخریبی و ساده برای تعیین خصوصیات خاک و توصیف فرآیندهای تشکیل خاک است که در سطوح ژئومورفیک مختلف، بهمنظور بررسی اثرات فاکتورهای تشکیل خاک (پستی و بلندی، مواد مادری و ...) مورد مطالعه قرار میگیرد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات اشکال مختلف آهن، زهکشی، کاربری اراضی و فعالیتهای انسانی (کشاورزی) بر تغییرات پذیرفتاری مغناطیسی خاک و بررسی شاخصهای هوادیدگی CIW، CIA و CPA در واحدهای ژئومورفیک مختلف در سال 1400 در منطقه مطالعاتی چالدران در شمال غربی ایران و در استان آذربایجان غربی انجام گردید. بدین منظور 9 خاکرخ شاهد در پنج واحد ژئومورفیک غالب در منطقه ازجمله دشت دامنهای، پدیمنت پوشیده، مخروطه افکنه، دشت و دشت سیلابی حفر و ارزیابی گردید. پس از تشریح و نمونهبرداری از افقهای ژنتیکی خاکرخهای حفرشده، خصوصیات فیزیکوشیمیایی نمونهها بههمراه ویژگیهای مغناطیسی آنها و شاخصهای هوادیدگی CIW، CIA و CPA اندازهگیری شد. دامنه پذیرفتاری مغناطیسی خاکهای منطقه که تحت تاثیر رسوبگذاری، خاکسازی ، هوادیدگی و کشت و کار قرار داشت، ازkg−1 3m 10-8 × 90/42 تا 20/1053 متغیر بود. همچنین، میانگین مقدار χlf خاکرخهای مورد مطالعه در ژئوفرمهای مختلف بهصورت دشت سیلابی > مخروط افکنه > پدیمنت پوشیده > دشت > دشت دامنهای مشاهده گردید. با وجود اینکه مقادیر پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فرکانس نمونههای خاک مورد بررسی بین 07/0 تا 50/3 درصد متغیر بود؛ اما در بیشتر افقها مقدار χfd کمتر از 2 درصد اندازهگیری گردید. این نتیجه نشاندهنده حضور ذرات درشت چندحوزهای در منطقه است که از طریق مواد مادری اضافه شدهاند. همچنین نتایج مقادیر شاخصهای هوادیدگی CIA، CIWو CPA و همچنین منحنی A-CN-K و ترکیب شیمیایی اکسیدهای عناصر مورد مطالعه نشان دهنده مرحله هوادیدگی ضعیف تا متوسط در منطقه است. بر اساس نتایج بهدست آمده، آبشویی مواد دیامغناطیس به لایههای زیرین خاک، انتقال کانیهای فریمغناطیس توسط آب و فعالیتهای کشاورزی، منجر به تغییرات روند χlf با عمق شده است. همچنین نتایج نشان داد که شرایط اکوییک به علت زهکشی ضعیف در خاکهای مورد مطالعه موجب کاهش پذیرفتاری و میزان Fed شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آهن؛ واحدهای ژئومورفیک؛ آهن پدوژنز؛ زهکشی؛ کاربری اراضی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,003 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 582 |
||