بررسی تأثیر احداث سد بر پارامترهای اکوهیدرلوژیکی رودخانه (جاجرود- پاییندست سد لتیان) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 9، شماره 4، زمستان 1401، صفحه 797-814 اصل مقاله (1.69 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2023.346827.1669 | ||
| نویسندگان | ||
| مرضیه رضائی1؛ مهدی یاسی* 2؛ جواد فرهودی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری سازههای آبی گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2دانشیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 3استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| مدیریت پایدار رودخانهها نیازمند ساخت و بهرهبرداری از سدهایی است که جریان محیط زیستی را برای حمایت از اکوسیستم رودخانۀ پاییندست فراهم کند. بیشتر سدهای ایران رژیم طبیعی جریان را بهشدت تغییر داده و باعث آسیبهای محیط زیستی شدهاند. هدف از این بررسی، ارزیابی تغییرات کمی پارامترهای هیدرولوژیکی جریان و مؤلفههای محیط زیستی رودخانۀ جاجرود در بازۀ پاییندست سد لتیان بوده است. در این بررسی، از شاخص تغییرات هیدرولوژیکی و محدودۀ رویکرد تغییرپذیری برای تحلیل دادههای بلندمدت جریان در دورۀ 70 ساله (1326ـ 1396) استفاده شد. نتایج نشان میدهد درجۀ تغییرات تعداد 24 متغیر جریان در دامنۀ زیاد تا متوسط است، که نشاندهندۀ تغییرات زیاد هیدرولوژیکی رودخانۀ جاجرود است. متوسط، بیشینه و کمینۀ جریان در همۀ ماههای سال بهترتیب 57، 94 و 21 درصد کاهش یافته است. درجۀ تغییر کل پارامترهای هیدرولوژیکی در این بازه 51 درصد بوده است. مقدار و مدت رخدادهای حدی جریان کاهش داشته است؛ به طوری که جریانهای کمینه و پایه بیشترین تغییر را داشته، و کمترین تغییر مربوط به جریانهای بیشینه بوده است. همچنین، احداث سد باعث حذف سیلابهای بزرگ و کاهش سیلابهای کوچک شده است. نتایج نشان میدهد اهداف RVA در دورۀ پس از احداث سد لتیان تأمین نشده و شرایط محیط زیستی رودخانه آسیب شدید دیده است. براساس شاخصهای اکوهیدرولوژیکی، بازتوانی محیط زیست جاجرود در بازۀ پاییندست سد نیازمند آزادسازی کمینۀ جریان مورد نیاز ماهانه در دامنۀ 3/2 تا 8/33 مترمکعب بر ثانیه و به طور متوسط 5/6 مترمکعب بر ثانیه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاخص تغییرات هیدرولوژیکی؛ روش محدودۀ تغییرپذیری؛ جریان محیط زیستی؛ سد لتیان؛ جاجرود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,368 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 687 |
||