استقلال و بیطرفی قضایی جلوهای از دادرسی منصفانه در جهت حفظ حقوق شهروندی؛ سیستم حقوقی ایران در مقایسه با جمهوری خلق چین | ||
| مطالعات حقوق تطبیقی | ||
| دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 26، مهر 1401، صفحه 737-775 اصل مقاله (797.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcl.2022.344424.634378 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه فلاح نژاد* | ||
| استادیار گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اصل استقلال و بیطرفی قضایی دو مؤلفۀ مهم در حقوق دادرسی کیفری و از عناصر اساسی در دادرسی منصفانه است که میتوان آنها را در زمرۀ حقوق طبیعی و نیازهای نخستین جوامع بشری تلقی نمود. مفاهیم استقلال و بیطرفی در عین حال که همیشه با هم بهکار گرفته میشوند و دارای همپوشانیهایی هستند، اما دو نهاد حقوقی- قضایی مستقل و جداگانه محسوب میشوند. تحقـق اسـتقلال قضایی از یک طرف، مسـتلزم تضـمین اسـتقلال سـاختاری قـوۀ قضـاییه و از طرف دیگـر، ایجـاد سازوکارهایی برای تضمین استقلال فردی قضـات است. همچنین بیطرفی در فرایند دادرسی به معنای نبود جانبداری ناروا در ذهن قاضی نسبت به یکی از طرفین یا موضوع اصلی مورد اختلاف از مؤلفههای دادرسی منصفانه و شرط لازم برای تحقق آن است. این دو اصل اساسی در قوانین اساسی و کیفری ایران و چین قابل مشاهده است. لیکن صرف این امر به معنای استقلال کامل و مطلوب قضایی در این دو کشور نیست و در مصادیقی ازجمله وابستگی مالی قوۀ قضاییه به دولت و نحوۀ گزینش و انتخاب قضات مورد انتقاد حقوقدانان است. بهعلاوه دو مؤلفۀ امنیت قضایی (قرار بازداشت موقت و جبران خسارت) و نظارت قضایی (حاکمیت قانون) در جهت حفظ حقوق شهروندی در زیرمجموعۀ استقلال قضایی در این دو سیستم مورد بررسی قرار گرفته است. در مورد قرار بازداشت، ایران مباحث حقوق بشری را نسبت به چین بیشتر رعایت کرده، اما در مورد جبران خسارت، سیستم حقوقی چینی عملکرد قابل قبولتری داشته است. مفهوم حاکمیت قانون در چین، مفهوم نسبتاً جدیدی است. که در ابتدای قرن بیستم و زمانی که نظام امپراتوری سقوط کرد، به کانون توجهات تبدیل شد. هدف حاکمیت قانون با خصوصیات چین، اجرای سطح خاصی از توسعۀ اجتماعی، اقتصادی و نیز ثبات اجتماعی است که بهنظر میرسد با مفهوم غالب حاکمیت قانون در دنیا متفاوت ست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استقلال؛ امنیت قضایی؛ ایران؛ بیطرفی؛ حقوق شهروندی؛ جمهوری خلق چین؛ نظارت قضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,451 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,003 |
||