واکاوی مقولۀ مکان در سه داستان شاهنامه بنا بر نظریۀ ذهنیت اسطورهایِ لوی-برول | ||
| ادب فارسی | ||
| دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 30، اسفند 1401، صفحه 211-230 اصل مقاله (552.56 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2022.342175.2053 | ||
| نویسندگان | ||
| آرمان فاتح دولتآبادی* 1؛ حبیب اله عباسی2؛ عفت نقابی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ابهام مکان در شاهنامه موضوعی است که در بخشهای اساطیری و پهلوانی به چشم میآید. ایران از مکانهایی است که دارای ابهام است. در سه داستان تاجگذاری ایرج، دربندشدنِ کیکاوس در هاماوران و جنگ بزرگ کیخسرو و افراسیاب، ایران نقشی برجسته در روایت داستان دارد. همچنین ابهام ایران در این سه داستان و ویژگیهای اساطیری آن چشمگیر است. در این پژوهش کوشیدهایم تا با تکیه بر مطالعات کتابخانهای و بهرهگیری از روش تفسیری-تحلیلی و تأکید بر نظریۀ ذهنیت اسطورهای لوی-برول به خوانشی انسانشناسانه از این سه داستان برسیم. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که ابهام مکان نتیجۀ ذهنیت اسطورهای سازندگان این داستانهاست. در این داستانها ایران و ایرانیان مفاهیم مستقل نیستند بلکه مقولاتی آمیختهاند که عواطفی را به همراه دارند. ذهنیت اسطورهای تهدید هر عضو گروه را بهعنوان تهدید تمامیت آن در نظر میگیرد چرا که کل و جز را یکی میداند و از نظر این ذهنیت، چنین دیدگاهی دارای تناقض نیست. پس جنگهای ایرانیان و تورانیان چیزی فراتر از جنگهای سیاسی و تلاشی برای نگاهداشت ایران و ایرانیان است. همچنین در داستانهایی که در این مقاله تحلیل کردهایم، کینستانی نقشی اساسی در پیشبرد داستان دارد چرا که این رفتار از نظر اخلاق پذیرفته از جانب ذهنیت اسطورهای برای حفظ گروه بایسته است. ابهام مکان در شاهنامه علاوهبر دلایل گوناگون، نتیجهی ذهنیت اسطورهای سازندگان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاهنامه؛ فردوسی؛ ابهام مکان؛ ذهنیت اسطورهای؛ آمیختگی؛ لوی-برول | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 708 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 595 |
||