| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,898,569 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,877,055 |
بررسی گورآوندهای دورۀ ساسانی شمال ایران (ظروف فلزی) حاصل از کاوشهای علمی باستانشناسی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقاله 11، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 38، دی 1404، صفحه 335-356 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2022.337911.143082 | ||
| نویسندگان | ||
| سهیل احمدی واستانی1؛ جبرئیل نوکنده* 2؛ مصطفی ده پهلوان3 | ||
| 1دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه باستانشناسی، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. (نویسندۀ مسئول). | ||
| 3دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| زمینۀ فاصلۀ زمانی بین قرن سوم تا ششم میلادی (دورۀ ساسانی) ازنظر باستانشناسی و بررسی تحولات و دگرگونیهای فرهنگی فلات ایران از اهمیت بسیار برخوردار است. در این دوره، ساخت و استفاده از اشیائ فلزی، خصوصاً فلزات گرانبها، ازنظر هنر و ظرافت فلزگری به درجۀ اوج کمال خود رسیده است. این تحولات عظیم در صنعت فلزگری علاوهبر تأثیرات که بر اشیائ فلزی که مصارف روزمره داشته، در گورآوندههای فلزی نیز تأثیرگذار بوده است. بههمین دلیل، شاهد وجود اشیائ زیبا و نفیس ازلحاظ هنری در گورستانهای دورۀ ساسانی هستیم. هدف اصلی این پژوهش بررسی فرم و تزئینات ظروف فلزی مکشوفه در گورستانهای دورۀ ساسانی شمال ایران است تا از اینطریق اطلاعاتی جامع درخصوص فن ساخت، کاربری، نقوش بهکار رفته برروی این ظروف بهدست آید. دادههای این پژوهش براساس کاوشهای باستانشناسی جمعآوری و مورد پژوهش قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد رایجترین گونۀ ظروف فلزی مکشوفه از این منطقه، شامل: کاسه، پیاله، جام، تنگ و بشقاب بوده است. این ظروف علاوهبر کاربری روزمره، نشاندهندۀ نوعی جایگاه اجتماعی و سیاسی صاحبان آن و درمواردی بهعنوان ذخیره، سرمایه در مناسبات تجاری است؛ همچنین اغلب ظروف فلزی مکشوفه از گورستانهای ساسانی این منطقه از جنس نقره و مفرغ بوده است. این ظروف عمدتاً بهشیوۀ ریختهگری و شیوۀ چکشکاری ساخته شدهاند. اکثر ظروف مکشوفه بدون نقش بوده، ولی برخی از ظروف دارای نقوش جانوری، پرندگان، انسانی و هندسی هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گورآوند؛ ظروف فلزی؛ شمال ایران؛ بررسی | ||
| مراجع | ||
|
- اتینگهاوزن، ریچارد، (2537). قالیچههای شیری فارس. مترجمان: پرویز تناولی و سیروس پرهام، تهران: سازمان جشن هنر. - اکرامی، موسی، (1380). گاهشماری ایرانی. تهران: پژوهشهای فرهنگی. - بیانی، سوسن، (1378). «فلزکاری اسلامی». جزوۀ درسی دانشگاه تهران. - بهار، مهرداد، (1379). بندهش، فرنبغ دادگی. تهران: توس. - پلاسعیدی، کتایون؛ بابایینژاددریاسری، فیروزه، (1391). «باستانشناختی دوران تاریخی استان گیلان، با نگاهی به آثار بخش تاریخی موزۀ ملی ایران». مجموعه مقالات هشتاد سال باستانشناسی ایران، جلد اول، تهران: پازینه: 256-227. - توحیدی، ناصر، (1364). سیر تکامل آهن و فولاد در ایران و جهان. تهران: امیرکبیر. - جهانی، ولی، (1395). باستانشناسی گیلان (از آستارا تا هوسم). تهران: محمود افشار با همکاری سخن. - چنگیز، سحر؛ و بلخاریقهی، حسن، (1395). «تحلیل نمادهای عددی، هندسی و جانوری در سفالی از نیشابور (با تأکید بر مضامین مذهبی قرن چهارم هجری)». پژوهشنامه خراسان بزرگ، 7 (25): 1-14. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516131.1395.6.25.1.7 - زارعی، محمدابراهیم؛ باستانی، محرم؛ و امینی، فرهاد، (1394). «نگاهی به برخی از آلیاژهای رایج در دوره اسلامی براساس متون و شواهد باستانشناختی». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 5 (8): 139-150. https://nbsh.basu.ac.ir/article_1137.html - سلیمخانف، (1351). «نقش پژوهشهای آزمایشگاهی در امر شناخت چگونگی فلزات کهن و تاریخ صنعت فلزکاری در دورههای پیشین». ترجمۀ پرویز ورجاوند، مارلیک، 1، تهران: دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. - سرلو، خوان ادوارد، (1388). فرهنگ نمادها. ترجمۀ مهرانگیز اوحدی، تهران: دوستان. - سورتیچی، سامان، (1385). «گزارش گمانهزنی قلعۀ کنگلو سوادکوه». آرششیوه اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان مازندران (منتشر نشده). - سورتیچی، سامان، (1390). «معرفی شیوۀ تدفینی از دورۀ ساسانی در قلعه کنگلو واقعدر سوادکوه مازندران». مطالعات باستانشناسی، 3 (2: 4): 77-92. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28857.html - شریفزاده، سید عبدالمجید، (1386). «فلزکاری در ایران». رشد و آموزش هنر، 5 (1): 5 - 9. - شوالیه، ژان؛ و گربران، آلن، (1379). فرهنگ نمادها. ترجمه و تحقیق: سودابه فضایل، جلد اول، دوم و چهارم، تهران: جیحون. صمدی، مهرانگیز، (1367). ماه در ایران. تهران: اشراقی. -عابددوست، حسین؛ کاظمپور، زیبا، (1395). «تحلیل ریشهها و مفاهیم نقوش هندسی معماری اسلامی در هنر کهن ایرانی». نگارینه هنر اسلامی، 3 (10): 41-88. https://doi.org/10.22077/nia.2016.777 - عبدالهیان، بهناز، (1378). «نمادهای مهر و ماه در سفالینههای پیشازتاریخ ایران». هنر نامه، 2: 56-106. - فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، (1379). چاپ اول، جلد چهارم، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. -کاشانی، ابوالقاسم، (1345). عرایس الجواهر و نفایس الاطائب. تهران: انجمن آثار ملی. - کریمیان، حسن؛ و خانمرادی، مژگان، (1390). «هنر فلزکاری در انتقال از ساسانیان به دوران اسلامی با استناد به شواهد باستانشناسانه». مطالعات هنر اسلامی، 15: 111-126. https://sid.ir/paper/136798/fa - گانتر، آن. سی.؛ و پل، جت. (1383). فلزکاری ایران در دوران هخامنشی، اشکانی، ساسانی. ترجمۀ شهرام حیدرآبادیان، تهران: گنجینه هنر. - گوستاویونگ، کارل، (1393). انسان و سمبولهایش. ترجمۀ دکتر محمود سلطانیه، تهران: جامی. - لکپور، سیمین، (1375). سفیدروی. تهران: معاونت معرفی و آموزش میراثفرهنگی کشور. - لک، ایرج، (1347). «گزارش کاوش قریه رشی رودبار». آرشیو سازمان میراثفرهنگی کشور، گزارش شمارۀ 1253 RA، (منتشرنشده). - مرعشی، سید ظهیرالدین، (1363). تاریخ گیلان و دیلمستان. با مقدمۀ دکتر محمدجواد مشکور، بهکوشش: محمد حسین تسبیحی، تهران: شرق. - مستوفی، حمدالله، (1328 ه.ق./1910م.). تاریخ گزیده. به سعی و اهتمام: ادوارد براون. بیجا. - نگهبان، عزتالله، (1368). ظروف فلزی مارلیک. تهران: سازمان میراثفرهنگی کل کشور. - نوکنده، جبرئیل؛ و ویلسترن، وینسنت ون، (1398). ایران مهد تمدن: باستانشناسی و تاریخ ایران، (به روایت موزۀ ملی ایران). موزۀ ملی ایران-موزۀ درنتس. - نیبرگ، هنریک ساموئل، (1359). دینهای ایران باستان. ترجمۀ سیفالله نجمآبادی، تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها. - یاسی، جهانگیر، (1345). «اولین گزارش هیأت بررسی و حفاری منطقه رودبار (استان گیلان)». تهران: آرشیو سازمان میراثفرهنگی کشور، گزارش شمارۀ 1232 RA، (منتشرنشده). - یاسی، جهانگیر؛ و صراف، محمدرحیم، (1345). «دومین گزارش هیأت بررسی و گمانهزنی منطقه رودبار (عمارلو، رحمتآباد، رستمآباد، رودبار) استان گیلان». تهران: آرشیو سازمان میراثفرهنگی کشور، گزارش شمارۀ 1233.RA، (منتشرنشده). References - Abeddoost, H. & Kazempour, Z., (2016). “Analysis of the roots and concepts of geometric patterns of Islamic architecture in ancient Iranian art”. Painting of Islamic Art, 3 (10): 41-88. (In Persian) https://doi.org/10.22077/nia.2016.777 - Abdolhian, B., (1999). “Symbols of the seal and the moon in prehistoric pottery of Iran”. Honarnameh, 2: 56-106. (In Persian) - Amiet, P., (1970). “Ofrevrerie Sassanide au Musee du Louvre”. Syria, 47: 51-52. - Meri. B., (1968). The letter or Tomsar, Pp. 29. No 7. - Bayani, S., (1999). “Islamic Metalworking”. University of Tehran Textbook. (In Persian) - Bahar, M., (2000). Bandesh, Farnbagh Dadgi. Tehran: Toos. (In Persian) - Changiz, S. & Balkhari Ghahi, H., (2016). “Analysis of numerical, geometric and animal symbols in pottery from Neishabour (with emphasis on religious themes of the fourth century AH)”. Journal of Greater Khorasan, 7 (25): 1- 14. (In Persian) https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516131.1395.6.25.1.7 - Ettinghausen, R., (2537). Persian Dairy Carpets. Translators: Parviz Tanavoli and Sirus Parham, Tehran, Art Festival Organization. (In Persian) - Ekrami, M., (2001). Iranian Calendar. Tehran: Cultural Studies. (In Persian). - Gustavyung, C., (2014). Man and His Symbols. translated by Dr. Mahmoud Soltanieh, Tehran, Jami. (In Persian) - Gunther, A. & Willjet, S., (2004). Iranian metalwork during the Achaemenid, Parthian, Sassanid eras. translated by: Shahram Hyderabadian, Tehran, Art Treasure. (In Persian) - Geographical Culture of the Mountains of the Country, (2000). First Edition, Vol 4, Tehran: Geographical Organization of the Armed Forces. (In Persian) - Harper, P. O., (1978). The Royal Hunter, Art of the Sassanian Empir. Newyork: Asia Socity. - Harper, P. O., (1988). “Boat – Shaped Bowls of the Sassanian Period”. Iranica Antiqua. 23: 331-345. - Harper, P. O., (1993). “Le Vaisselle en Metal”. in: Splendeur des Sassanids, Bruxelles: Musees royouy d Art et d Historire: 103-106. - Harper, P. O. & Meyers, P., (1981). “Silver Vessels of the Sasanian Period, Royal Imagry”. Newyork: Metropolitan Museum of Art and Princeton university Press. - Jahani, V., (2016). Archeology of Gilan (from Astara to Hosam). Tehran, Dr. Mahmoud Afshar in collaboration with Sokhan. (In Persian) - Kashani, A., (1966). Arais Al-Jawahir and Nafais Al-Tayyib. Tehran: National Works Association. (In Persian). - Karimian, H. & Khan Moradi, M., (2011). “The art of metalworking in the transition from the Sassanids to the Islamic era based on archaeological evidence”. Islamic Art Studies, 15: 111-126. (In Persian) https://sid.ir/paper/136798/fa - Knight, J. & Gerbaran, A., (2000). The Culture of Symbols. translation and research: Soodabeh Fazail, Vol I, II & IV, Tehran, Jeyhun. (In Persian) - Lakpour, S., (1956). Sefidravi. Tehran: Deputy of Introduction and Education of Cultural Heritage. (In Persian) - Lak, I., (1968). “Rashi Rudbar village excavation report”. Archive of the Cultural Heritage Organization, Report No.RA- 1253 (Unpublished). (In Persian) - Marashi, S, Z., (1984). History of Gilan and Dilemistan. with introduction by Dr. Mohammad Javad Mushkour, by Mohammad Hossein Tasbihi, Tehran: Shargh. (In Persian) - Moghadam. M., (1962) “The Picturesque Province of Gilan and Its Past, New Archa eological Discoveries”. Iran Today, II(4: 11): 25–28. - Mostofi, H., (1949 AH / 1910 AD). Selected History. by Edward Brown. Bija. (In Persian) - Neghaban, E., (1989). Marlik metal utensils. Tehran: Cultural Heritage Organization of the whole country. (In Persian) - Nokandeh, J. & Vincent. V. W., (2019). Iran, cradle of civilization: The archaeology and history of Iran (As told by the National Museum of Iran). National Museum of Iran-Drents Museum. (In Persian) - Orbeli, J. & Trever, C. V., (1935). Sasanidskii Metal. Moscow and Saintpetersburg: Acedemia. - Plasaeidi, K. & Babainejad Daryasari, F., (2012). “Archeology of the historical period of Gilan province,with a look at the works of the historical section of the National Museum of Iran”. Collection of Eighty Years of Iranian Archeology, Vol 1, Tehran: Pazineh: 256-227. - Salimkhanov, (1972). “The role of laboratory research in understanding how ancient metals and the history of the metalworking industry in previous periods”. Translated by ParvizVarjavand Marlik, 1, Tehran: Faculty of Literature and Humanities. (In Persian) - Samadi, M., (1988). The Moon in Iran. Tehran: Ishraqi. (In Persian) - Serlo, J. E., (2009). Culture of Symbols. translated by Mehrangiz Ouhadi, Tehran, Friends. (In Persian) - Sharifzadeh, S, A., (2007). “Metalworking in Iran”. Art Development and Education, 5 (1): 5- 9. (In Persian) - Sortiji, S., (2006). “Speculation Report of Konglo Savadkuh Castle”. Cultural Heritage and Tourism Organization of Mazandaran Province. (Unpublished). (In Persian) - Sortiji, S., (2006). “Introduction of burial method from the Sassanid period in Kanglo Castle located in. Savadkuh, Mazandaran”. Archaeological Studies, 3 (2: 4): 77-92. (In Persian) https://jarcs.ut.ac.ir/article_28857.html - Tohidi, N., (1985). The evolution of iron and steel in Iran and the world. Tehran: Amirkabir. (In Persian) - Yasi, J., (1966). “The First Report of the Rudbar Region Survey and Excavation Board (Gilan Province)”. Tehran, Archive of the Cultural Heritage Organization, Report No.RA- 1232. (Unpublished). (In Persian) - Yasi, J. & Sarraf, M. R., (1966). “The Second Report of Rudbar Region Investigation and Speculation Board (Amarloo, Rahmatabad, Rostamabad, Rudbar of Guilan Province)”. Tehran: Archive of the Cultural Heritage Organization, Report No. 1233.RA. (Unpublished). (In Persian) - Zarei, M. E., Bastani, M. & Amini, F., (2015). “A Look at Some Common Alloys in the Islamic Period Based on Archaeological Texts and Evidence”. Iranian Archaeological Research, 8: 139-150. (In Persian) https://nbsh.basu.ac.ir/article_1137.html - https://www.google.com/maps | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,624 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 114 |
||