جغرافیانگری قزوینی برپایه آثارالبلاد و اخبارالعباد | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 55، شماره 1، شهریور 1401، صفحه 59-78 اصل مقاله (915.77 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2022.343121.654344 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم سلیمانی فرد1؛ قنبرعلی رودگر* 2؛ هادی عالمزاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری رشتۀ تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀحقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| جهان اسلام، پس از حملات ویرانگر مغولها و تشکیل حکومت ایلخانان ایران (اواسط سدة هفتم تا اواسط سدة هشتم) با شرایط تازه و متفاوتی روبهرو شد تا آنجا که گسترش علوم مختلف نیز تحت تأثیر این شرایط قرار گرفت. در چنین اوضاعی، محمدبن زکریای قزوینی، با تألیف آثارالبلاد و اخبارالعباد و نیز عجایبالبلدان، نخستین گام را در مسیر تألیف آثار جغرافیایی برداشت. از اینرو، پژوهش حاضر کوشیده است تا به این پرسشها پاسخ دهد که آیا قزوینی در تألیف آثارالبلاد و اخبارالعباد، بر نگرش و شیوۀ پیشینیان اتّکا کرد یا طرحی نو درانداخت و از چه منظری به دانش جغرافیا مینگریست و آن را مشتمل بر چه عناصری میدانست؟ بررسیها نشان میدهد که قزوینی ازلحاظ اشتمال، هم به جهان اسلام و هم به بیرون از آن توجه داشته و از آن روی که در نوشتن مطالب بهگونهای متأثر از نظام اقیلم یونانی بوده، به مکتب عراقی گرایشِ بسیار داشته است. همچنین او کوشید میان جغرافیا و تاریخ توازنی هم بهوجود آورد؛ از همینروست که بعد از جغرافیای طبیعی، بیشترین توجهاش به جغرافیای انسانی و اقتصادی بوده است. چنین رویکردی از عنوان کتاب او هم پیداست که «بلاد» و «عباد» را در آن جای داده است. همچنین نگاه ویژه نویسنده به عجایبنگاری و تراجم احوال بزرگان، نشاندهنده گرایش او به تاریخنگاری و داستانپردازی بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آثارالبلاد و اخبار العباد؛ جغرافیانگاری اسلامی؛ عجایبنگاری؛ جغرافیانگری؛ محمد بن زکریا قزوینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 850 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 779 |
||