مطالعه آزمایشگاهی تأثیر ایجاد پلکان بر روی تندآب بر تغییرات آبشستگی موضعی در پاییندست پرتابکننده جامی شکل | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 53، شماره 4، تیر 1401، صفحه 677-699 اصل مقاله (2.97 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2022.341492.669243 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر رجائی* 1؛ محمدحسین امید2؛ مهدی اسمعیلی ورکی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران، | ||
| 2گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 3گروه مهندسی آب دانشگاه گیلان، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از موضوعاتی که در طراحی سدهای مخزنی اهمیت زیادی داشته و همواره مورد توجه محققین است، کاهش انرژی جنبشی جریان عبوری از سرریز آنها به منظور کنترل سرعت، کاهش انرژی مخرب ناشی از آن و نیز کاستن از عمق آبشستگی در پاییندست سرریزها میباشد. تندآبهای پلکانی و پرتابکنندههای جامی شکل متداولترین سازههای مستهلککننده انرژی در سرریزهای اضطراری در سدها هستند. با توجه به تأثیری که عمق آبشستگی در پاییندست این سازهها بر ایمنی و پایداری آنها دارد، در تحقیق حاضر تأثیر پارامترهای هیدرولیکی و هندسی بر تغییرات مشخصات آبشستگی در پاییندست تندآبهای ساده و پلکانی همراه با پرتابکننده جامیشکل بهصورت آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشهای این تحقیق در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه گیلان در سال 1399-1400 برای نسبت عمق بحرانی به ارتفاع پله (yc/h) در دامنه 53/0 تا 97/0، زاویههای جت خروجی 15 و 30 درجه پرتابکننده جامی شکل، نسبت عمق پایاب به عمق بحرانی (ht/yc) در دامنه 5/1 تا 2، نسبت ارتفاع ریزش به ارتفاع پله (HF/h) در دامنه 2 تا 4 و شیب تندآب 1:2 انجام گردید. مقایسه نتایج بهدست آمده نشان میدهد که با ایجاد پلکان بر روی نیمرخ تندآب، حد اکثرعمق آب شستگی در پرتابکننده جامی شکل با زاویههای جت خروجی 15 و 30 درجه نسبت به تندآب ساده برای عمق بحرانی نسبی حداقل به ترتیب به میزان 22 و 35 درصد و در عمق بحرانی نسبی حداکثر به ترتیب به میزان 13 و 20 درصد کاهش مییابد. همچنین با افزایش زاویه جت خروجی پرتابکننده جامی شکل از 15 به 30 درجه، حداکثر عمق آبشستگی به طور متوسط برای دو عمق پایاب حداقل و حداکثر در تندآب ساده به ترتیب 18 و 11 درصد و برای تندآب پلکانی به ترتیب 19 و 17 درصد کاهش مییابد. علاوه براین رابطه رگرسیونی برای تخمین حداکثر عمق آبشستگی برای تندآب پلکانی همراه با پرتابکننده جامی شکل ارائه شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پرتابکننده جامی شکل؛ تندآب پلکانی؛ زاویه جت خروجی؛ کاهش آبشستگی؛ مستهلککننده انرژی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 825 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 732 |
||