اعتبارسنجی فرضیات تأثیر منفی نهاد دین بر زوال دولت صفوی | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 29، بهار 1401، صفحه 1-15 اصل مقاله (4.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2022.346142.473584 | ||
| نویسندگان | ||
| یحیی بوذرینژاد* 1؛ حسین ایرانپور2 | ||
| 1دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| نقش علما در تأسیس، اوجگیری و زوال حکومت صفویه همیشه مورد سوال و توجه اندیشمندان بودهاست. توجه به شرایط سیاسی، مذهبی و اجتماعی در ابتدای تأسیس و شکلگیری دیوانسالاری دولت صفوی و نیز توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شاهان و جامعه در اواخر عهد صفوی در این پژوهش مورد اهتمام قرارگرفته تا نقش و مقدار تأثیرگذاری هر کدام از عوامل در زوال حکومت صفوی مشخص شود و در کنار آنها نقش نهاد دین نیز نمایان گردد. بدین ترتیب این سوال شکل میگیرد که فرضیات تاثیر نهاد دین بر زوال تدریجی دولت صفوی کدامند. نهاد دین در ابتدا و اواسط دورۀ صفوی نقش خود را بدون خدشه انجام دادهاست، اما در اواخر این دوره و با ظهور علمای اخباری، و تأییداتی که نسبت به شاهان صفوی داشتهاست، مقداری در نابسامانی اواخر این دوره تاثیرگذار بودهاست؛ هرچند عوامل و علل دیگر این سقوط، به حدی کثرت دارد که نقش نهاد دین در میان آنها رنگ میبازد و میتوان گفت بدون تأثیر است. پاسخ به مسألۀ این پژوهش تتبع جامعی در منابع متعدد تاریخیِ مربوط به عهد صفوی را میطلبید که به تبع آن سعی بر استفادۀ حداکثری از منابع کتابخانهای و تبیین و توصیف مطلب بر اساس روش تحلیل اسنادی شدهاست. به نظر میرسد فرضیاتی که تأثیر منفی نهاد دین بر زوال دولت صفوی را پررنگ دانستهاند، مقداری در تحلیل خود دچار اشتباه بوده و تحلیل درستی از ماجرا نداشتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صفویه؛ نهاد دین؛ علماء؛ زوال حکومت؛ خواجگان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 691 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 685 |
||