بُعد زیباشناختی: فانتزی، میل و واقعیّت (تأملی در زیباییشناسی مارکوزه) | ||
| مجلۀ مطالعات جامعهشناختی (نامۀ علوم اجتماعی سابق) | ||
| دوره 28، شماره 2، اسفند 1400، صفحه 39-60 اصل مقاله (523.65 K) | ||
| نوع مقاله: علمی وپزوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsr.2022.88934 | ||
| نویسنده | ||
| سجاد ممبینی* | ||
| دانشجوی دکتری جامعهشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مارکوزه در جامعه شناسی هنر خود سعی دارد پاسخی نظری برای فرضیۀ فراتاریخی فروید مبنی بر امتناع منطقی شکلگیری یک تمدنِ نا-سرکوبگر، فراهم سازد؛ فرضیهای که بنا به آن استیلای اصل واقعیت بر ساحت کلی میل، تقدیری لایتغیّر در فراشُدهای تمدنیست. مارکوزه اما میکوشد نشان دهد نسبت آنتاگونیستی میان میل و واقعیت، نه امری محتوم بلکه صرفا یک موقعیّت تاریخی قابل تغییر است. او با نسبی-تاریخیکردن مفروضات فروید، طلیعۀ یک دگرگونی تاریخی را تحت سلطۀ اصل عملکرد در تمدن معاصر مجسم میسازد که در آن کار بیگانه شده میتواند با صورت بدیلی از کار، یعنی کار زیباشناختی، جایگزین گردد؛ رویّهای که به نوبۀ خود میتواند اصل واقعیت تثبیت شده (اصل عملکرد) را به سود شکل تازهای از اصل واقعیّت، دگرگون سازد. مارکوزه معتقد است امر هنری آن عاملیست که میتواند نسبت میان میل و واقعیت را به وجهی انقلابی تغییر دهد. این قوۀ انقلابی امر هنری، در بُعد زیباشناختی آن مستتر است؛ بُعدی که خود محصول معرفت فانتزیک و تخیّلی اثر میباشد. بدین ترتیب، مارکوزه مفهوم-مکانیسم روانکاوانۀ فانتزی را به مثابه عنصری رهاییبخش به تئوری خود وارد میکند؛ مکانیسمی که به سبب ماهیت عملکرد خود قادر است به مصالحهای میان میل و واقعیت انجامیده و مناسبات آنها را، تحت یک اصل واقعیت اروتیک، باز-صورتبندی کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مارکوزه؛ فروید؛ زیباییشناسی؛ میل؛ واقعیت؛ فانتزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 790 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 601 |
||