سنجش تعادل و توازنهای منطقه ای با بهکارگیری ارزش خدمات اکوسیستمی و پایش فضایی مراکز گراویتی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 75، شماره 4، پاییز 1401، صفحه 682-701 اصل مقاله (1.96 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2022.343760.2439 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی کشتکار1؛ نغمه مبرقعی دینان* 2؛ رومینا سیاح نیا3؛ زهرا اسدالهی4 | ||
| 1گروه برنامه ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی محیط زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 3گروه برنامهریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 4گروه محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران | ||
| چکیده | ||
| تصمیمات مدیریتی سرزمین و به تبع آن تغییرات کاربری و پوشش اراضی طی چند دهة اخیر در ناحیه رویشی زاگرسی بر ارزش خدمات اکوسیستمی و توزیع مکانی آن ها اثرگذار بوده است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات تصمیمات مکانی سرزمین بر شاخصهای فضایی تعادل و توازن ارزش خدمات اکوسیستمی در بازة زمانی 30 ساله (2020-1990) در استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شد. به منظور انجام این پژوهش طبقات کاربری و پوشش اراضی با روش پردازش شی گرا از تصاویر ماهواره های لندست و سنتینل استخراج شد. سپس ارزش اقتصادی خدمات اکوسیستم با روش انتقال منافع برآورد شد و عدم قطعیت آن با روش تحلیل شاخص حساسیت مورد سنجش قرار گرفت. در نهایت تغییرات تعادل و توازن فضایی ارزش خدمات اکوسیستمی با ایجاد شبکه های یک کیلومتری، توسعة شاخص گراویتی و تحلیل آمار فضایی مورد پایش قرار گرفت. بر اساس نتایج، افزایش مساحت مناطق انسانساخت و اراضی کشاورزی بهترتیب با 9/8 و 6/3 درصد در بازة زمانی 30 ساله، کاهش سه درصدی ارزش کل خدمات اکوسیستمی از 152/6هزار میلیارد تومان در سال 1990 به 148/5هزار میلیارد تومان در سال 2020 را بهدنبال داشته است. از آنجا که نتایج شاخص حساسیت پایین را نشان داد، مدلسازی قابل اعتماد، دقیق و انعطافپذیر با عدم قطعیت کم است. همچنین تحلیل فضایی لکههای داغ کاهش دو درصدی مناطق با پتانسیل بالای عرضة خدمات اکوسیستمی را نشان میدهد. طبق نتایج تغییر مرکز گراویتی (مرکز ثقل، جاذبه یا گرانش) ارزش کل خدمات اکوسیستمی در طول30 سال مشهود است بهنحویکه مرکز گراویتی 400 متر به سمت جنوب غربی جابجا شده است که با ایجاد عدم توازن در ارزش کل خدمات اکوسیستمی ناشی از مداخلة شدید انسانی، خسارتی معادل با 4/1 هزار میلیارد تومان را به همراه داشته است. نتایج پژوهش گواه این امر است که با احیاء جنگلهای زاگرسی در مناطق جنوبی و شرقی استان و با افزایش ارزش خدمات اکوسیستمی به میزان 87 میلیارد تومان می توان زمینة بازگشت تعادل و توازن فضایی ارزش خدمات اکوسیستمی را به استان کهگیلویه و بویراحمد فراهم نمود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آمار فضایی؛ تصمیمگیری مکانی سرزمین؛ تخریب جنگل؛ ناحیة رویشی زاگرسی؛ تغییر کاربری و پوشش اراضی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 961 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 569 |
||