بررسی عوامل طبیعی و انسانی مؤثر بر تغییرات طبقات کاربری اراضی تالاب شادگان | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 111-126 اصل مقاله (1.15 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2022.332440.1567 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه درگاهیان* 1؛ یوسف موسیوند2 | ||
| 1استادیار بخش تحقیقات بیابان، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران | ||
| 2پژوهشگر مرکز فضایی ماهدشت | ||
| چکیده | ||
| تالاب شادگان در منتهیالیه حوضۀ آبخیز جراحی واقع شده است. بهمنظور پایش میزان تغییرات پوشش آب، گیاه و اراضی خشکشده، ابتدا اقدام به تعیین محدودۀ آب شیرین تالاب در پرآبترین شرایط آن شد. از دادههای ماهوارهای لندست TM و ETM+ و OLI سالهای 1988 تا 2020 استفاده شد. از طبقهبندی نظارتشده به روش ماشین بردار پشتیبان (SVM) استفاده و تصاویر در سه کلاس آب، پوشش گیاهی و خاک طبقهبندی شد. دقت طبقهبندی تصاویر با دو شاخص، دقت کلی و کاپا محاسبه شد. مساحت هر یک از طبقات در محیط GIS پهنهبندی شده و به درصد محاسبه شد. با توجه به اینکه تعیین میزان سهم هر یک از مؤلفههای تأثیرگذار بر سطوح مختلف تالاب شادگان در بازۀ زمانی 1988-2018 هدف اصلی پژوهش حاضر است، از توابع چندلایۀ پرسپترون شبکههای عصبی استفاده شد و پس از مقایسۀ کارایی مدلها براساس مجموع مربعات خطا (SSE) و خطای نسبی (RE) دادههای آموزشی و تست و همچنین، ضریب همبستگی (R) بین مقادیر اندازهگیریشده و تخمینزدهشدۀ سطوح مختلف طبقات کاربری اراضی تالاب، بهترین مدل انتخاب شد و براساس آن، میزان تأثیر هر یک از پارامترها بر سطوح مختلف طبقهبندیشده در بازۀ زمانی مورد مطالعه مشخص شد. نتایج نشان داد دقت طبقهبندی در مجموع 93 درصد بود. روند تغییرات مساحت طبقۀ آب و خاک افزایشی و طبقۀ پوشش گیاهی تالاب کاهشی بود. بهترین مدل برازشیافتۀ شبکۀ عصبی مصنوعی ساختار شبکۀ چندلایۀ پرسپترون در حالت اول با تابع لایۀ انتقال پنهان اتوماتیک و تابع لایۀ خروجی تانژانت هیپربولیک به دلیل زیاد بودن ضریب همبستگی (R=0.79) و پایین بودن خطاهای نسبی و مجموع مربعات خطا با دقت بیشتری نسبت به سایر مدلهای شبکه انتخاب شد. نتایج اجرای این مدل برای طبقات مختلف تالاب نشان داد سهم عوامل انسانی و طبیعی بهترتیب در خشکیدگی تالاب 4/55 و 6/44 درصد، در تغییرات سطح آب تالاب 8/70 و 2/29 درصد و در تغییرات پوشش گیاهی 62 و 38 درصد بوده است. بنابراین، تالاب شادگان بیش از هر چیز مدیریت انسانی در سطح حوضۀ آبخیز و تأمین حقابۀ مورد نیاز را میطلبد تا بتواند به عنوان یک اکوسیستم تالابی ایفای نقش کند و به حیات خود ادامه دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حوضۀ آبخیز؛ رودخانۀ جراحی؛ سدها و بندهای خاکی؛ شبکههای آبیاری؛ سهم عوامل انسانی و طبیعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,122 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 608 |
||