انتخابپذیری ذرات خاک تحتتأثیر خصوصیات جریان در فرسایش شیاری | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 52، شماره 12، اسفند 1400، صفحه 3073-3082 اصل مقاله (1.54 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2021.304810.669005 | ||
| نویسندگان | ||
| علی رضا واعظی* 1؛ لیلا ورقائی2 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی خاک-دانشکده کشاورزی-دانشگاه زنجان- زنجان- ایران | ||
| چکیده | ||
| فرسایش شیاری از اشکال مهم فرسایش آبی در دامنههای تحت کشت میباشد. شیارها مسیرهای جریان هستند که در اثر تمرکز جریان روی دامنه به وجود آمده و هدررفت خاک در آنها زیاد است. مقدار و نوع ذرات منتقله از شیارها یا انتخابپذیری ذرات تحتتأثیر عوامل گوناگون بهویژه شدت جریان میتواند قرار بگیرد. این پژوهش بهمنظور بررسی فرسایش شیاری و انتخابپذیری ذرات تحتتأثیر خصوصیات جریان انجام گرفت. آزمایشهای صحرایی در کشتزاری دیم با شیب 10 درصد در شیارهای با طول شش متر تحت شدتهای مختلف جریان (2، 5/2، 3، 5/3 و 4 لیتر بر دقیقه) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. اندازهگیریها با استفاده از جریانی با شدت 3 لیتر بر دقیقه در بازههای زمانی 5 دقیقه به مدت 60 دقیقه انجام گرفت و دانهبندی ذرات در کنار خصوصیات جریان در هر یک از شدتهای جریان تعیین شد. بر اساس نتایج، همبستگی معنیداری بین شدت جریان و سایر خصوصیات جریان (سرعت جریان، قدرت جریان و تنش برشی)، فرسایش شیاری و انتخابپذیری ذرات وجود داشت. با افزایش شدت جریان، سایر خصوصیات جریان (سرعت جریان، قدرت جریان و تنش برشی) بیشتر شد و افزایش مقدار فرسایش شیاری را به دنبال داشت. همچنین انتخابپذیری ذرات رس و شن بیشتر شد، درحالیکه انتخابپذیری ذرات سیلت کاهش یافت. سیلت حساسترین ذره به انتقال بهوسیله جریان متمرکز بود؛ بهطوری که جریانهای با تنش برشی ضعیف نیز امکان انتقال آنها را داشتند. این پژوهش نشان داد که شدت جریان، مؤلفه مهم جریان در افزایش مقدار فرسایش شیاری و انتخابپذیری ذرات خاک است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توزیع اندازه ذرات؛ تنش برشی؛ جریان متمرکز؛ شدت جریان؛ قدرت جریان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 669 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 584 |
||