کیفیت تفکیک مجرای تزاحم و تعارض و تأثیر آن بر استنباط فقهی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 54، شماره 2، اسفند 1400، صفحه 402-383 اصل مقاله (275.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2022.331703.669240 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمحمد رضوی* 1؛ سید علی رضوی2؛ ابراهیم جوانمرد فرخانی3 | ||
| 1استادیار گروه حقوق دانشگاه بیرجند | ||
| 2دانشآموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم اسلامی رضوی | ||
| 3استادیاردانشگاه گنبد کاووس | ||
| چکیده | ||
| تزاحم به معنای تمانع و تنافی دو حکم در مقام امتثال امر، در اصول فقه سابقه طولانی ندارد. تا قبل از مرحوم وحید بهبهانی در اولین کتب فقهی و اصولی موجود تفکیک تعارض از تزاحم به چشم نمیخورد. از نظر سیر تاریخی نخستین دانشمند اصولی که این بحث را به صورت کامل مطرح کرده و منقح نمود مرحوم نایینی است. پس از ایشان در اصول فقه امامیه مواردی که دو حکم در مقام عمل تنافی پیدا میکرد تزاحم نامیده شد. با وجود این معیار در موارد متعدد، فقیهان در الحاق تمانع و تنافی به باب تعارض یا تزاحم اختلاف نظر دارند. در این مقاله که به شیوه توصیفی و اجتهادی و با تکیه بر منابع دست اول کتابخانه ای به نگارش درآمده بیان شده است اگر دلیلی که در مقام جعل میآید ناظر به مقام امتثال هم باشد بین دو دلیل تعارض است لکن اگر دلیلی که در مقام جعل میآید ناظر به مقام امتثال نباشد تعارض تحقق پیدا نخواهد کرد. در این راستا و با تبیین تاریخی دو اصطلاح فوق، نشان داده شده است که چگونه "شرطیت قدرت در تکلیف" و "امکان یا امتناع ترتب"، میتواند منشأ این اختلاف باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امتثال؛ ترتب؛ تزاحم؛ تعارض | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,369 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,025 |
||