بررسی نقش بهبود کارایی تولید گندم (آبی و دیم) بر دستیابی به اهداف برنامه پنجساله ششم توسعه در ایران | ||
| تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران | ||
| مقاله 1، دوره 53، شماره 1، بهار 1401، صفحه 1-19 اصل مقاله (1.5 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijaedr.2021.296355.668872 | ||
| نویسندگان | ||
| علی شهنوازی* 1؛ پروانه اشرفی2 | ||
| 1استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران | ||
| 2دانشآموخته کارشناسی ارشد مدیریت کشاورزی،گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش با استفاده از الگوهای برنامهریزی ریاضی و اطلاعات منتشر شده وزارت جهاد کشاورزی کاراییهای فنی، تخصیصی، هزینهای، درآمدی و سود زراعت آبی و دیم گندم در ۲۶ استان کشور بهمنظور شناسایی ظرفیتهای ارتقای کارایی و افزایش تولید در راستای تأمین اهداف برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور برآورد و مورد بررسی قرار گرفت. یافتههای پژوهش نشان داد، میانگین کارایی فنی 97/0 بوده و امکان بهبود آن با مدیریت مصرف منابع قابل توجه نمیباشد. با اینوجود تخصیص نامناسب نهادهها باعث افت کارایی هزینهای به 81/0 شده است. استانهای آذربایجان شرقی، خوزستان، سیستان و بلوچستان، کردستان، گلستان، قم و البرز از نظر کاراییهای فنی، تخصیصی و هزینهای در مرز کارا قرار داشته و در سطح فناوری موجود در بهترین وضعیت ممکن میباشند. از لحاظ کارایی هزینهای نیز استانهای کهگیلویه و بویراحمد (44/0)، خراسان جنوبی (56/0)، کرمانشاه (64/0) و خراسان شمالی (64/0) نامناسبترین وضعیت را دارند. بر اساس نتایج تفاوت چندانی میان استانهای مورد مطالعه از نظر کارایی درآمدی و کارایی تخصیصی درآمدی وجود نداشته و حداکثر توان تولیدی کشور از طریق بهبود کارایی فنی، 3/336 هزار تن است. این مقدار برابر با 3/7 و 9/0 درصد افزایش در میزان تولید فعلی گندم دیم و آبی میباشد. انتظار میرود، کاهش زراعت دیم گندم در استان اصفهان و خراسان جنوبی و زراعت آبی گندم در استانهای آذربایجان غربی، کهگیلویه و بویراحمد و مازندران نقش قابل توجهی در بهبود کارایی درآمدی داشته باشد. طبق نتایج بهدستآمده امکان افزایش سود در زراعت گندم کشور تا 3/103 درصد مقدور بوده که بیشتر آن از کاهش هزینههای زراعت گندم دیم (11 درصد) و افزایش درآمد زراعت گندم دیم (8/25 درصد) ایجاد میگردد. کارایی سود در زراعت گندم 5/47 درصد بوده که نشان میدهد، ویژگی کارایی فنی (هدف سیاست گزار) بالا و کارایی سود (هدف بهرهبردار) پایین یکی از مشخصههای مهم تولید این محصول در کشور میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کارایی؛ برنامهریزی ریاضی؛ ناکارایی سود؛ ظرفیت تولید | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 803 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 861 |
||