بررسی ترکیب فصلی، فراوانی و تنوعزیستی جوامع درشت بیمهرگان کفزی در رودخانة خرمارود، استان گلستان | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 75، شماره 1، بهار 1401، صفحه 38-48 اصل مقاله (796.75 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2022.328090.2266 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد قلی زاده* ؛ ابوالفضل پیکار پرسان؛ راحله معتمدی | ||
| گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران | ||
| چکیده | ||
| با توجه به اینکه بیمهرگان کفزی بهعنوان شاخصزیستی در بومسازگانهای آبی مطرح میباشند؛ این مطالعه با هدف بررسی فراوانی و تنوع زیستی جوامع درشت بیمهرگان در رودخانة خرمارود، استان گلستان صورت گرفت. نمونههای کفزی بهصورت فصلی از 5 ایستگاه با سه تکرار با استفاده از نمونهبردارگرب با سطح پوشش (225 سانتیمتر مربع) در سال 1399 جمعآوری گردید. در مجموع تعداد 819 نمونه از موجودات بیمهره که متعلق به 6 راسته و 10 خانواده شناسایی شدند، که بیشترین تنوع مربوط به راستة حشرات با 7 خانواده و بیشترین فراوانی متعلق به Chironomidae (31/5 درصد) و سپس Tubificidae (22/47 درصد) میباشد. فصل بهار با 45 درصد بیشترین و فصل زمستان با 22 درصد کمترین میزان فراوانی را نشان شدند. بیشترین فراوانی درشت بیمهرگان در ایستگاه 1 در بخش بالادست رودخانه (جنگلی-کشاورزی) (40/66 درصد) و کمترین مقدار آن در ایستگاه 5 پاییندست (قبل از اتصال به رودخانة چهلچای) (86/5 درصد) بهدست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان شاخصهای تنوع شانون و سیمپسون در ایستگاه بالادست رودخانه، در فصل پاییز به ترتیب (0/32 ± 1/96) و (0/11 ± 0/85) بهدست آمد. همچنین بیشترین مقدار شاخص غنای گونهای مارگالف در ایستگاه 3 در بخش میاندست رودخانه (نزدیکی به روستا و کشاورزی) فصل زمستان (0/4 ± 2/06) و شاخص یکنواختی پیلو در ایستگاه میان دست (0/19 ± 0/94) بهار بود. طبق آنالیز مقیاسگذاری چند بعدی (MDS) پراکنش کفزیان در بین ایستگاهها، سه گروه مجزا را نشان داد. نتایج PCA نشان داد که مواد آلی و رس مهمترین عوامل محیطی در تغییرات جوامع بیمهره در رودخانة خرمارود، استان گلستان است. بر اساس یافتههای این مطالعه به نظر میرسد افزایش مواد آلی از مناطق کشاورزی، پسابهای شهری و روستایی همجوار باعث افزایش آلودگی و افزایش گونههای مقاوم به آلودگی از جمله Tubificidae و Chironomidae شده است، که استفاده از شاخصهای زیستی میتواند بهعنوان ابزار مناسبی جهت ارزیابی کیفیت منابع آبی بکار برده شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| درشت بیمهرگان کفزی؛ شاخص زیستی؛ رودخانة خرمارود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 825 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 504 |
||