خاستگاه تعدد گنبدخانه در مسجد جامع سمرقند (بیبیخانم) | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| دوره 26، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 39-51 اصل مقاله (1.78 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2022.336646.672733 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد حسن خادم زاده* 1؛ امیر حسین مقتدایی2 | ||
| 1استادیار گروه مطالعات و حفاظت میراث معمارى و شهرى ایران، دانشکده معمارى ، دانشکدگان هنرهاى زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوى کارشناسى ارشد رشته مطالعات معمارى ایران، گروه مطالعات و حفاظت میراث معمارى و شهرى ایران، دانشکده معمارى، دانشکدگان هنرهاى زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسجد بیبیخانم سمرقند با چهارایوان و سه گنبدخانه در یک میانسرا از آثار مهم دورۀ تیمور است که کمتر به چند گنبدخانهای بودن آن توجه شده. برای یافتن ریشههای طرح مسجد که هدف پژوهش است، ضمن بررسی متون تاریخی دوره تیموری با استفاده از روش تفسیری- تاریخی و بررسی پژوهشهای معاصر و قیاس آنها با هم به روش استدلال منطقی، به این سوالات باید پاسخ داد که الگوی مسجد بیبیخانم را در کجا میتوان یافت؟ و چه نمونههای دیگری با این ساختار وجود دارد؟ متون تاریخی به بازدید تیمور از مسجد جهانپناه دهلی، حمل مصالح برای ساخت مسجد از هند اشاره کردهاند و ازطرفی وجود تجارب بناهای چهارایوانیِ سهگنبدخانهای مانند رباط شرف و رباط ماهی در پیش از این، بعلاوه گرایش عظمتگرای به ارث رسیده از دوره ایلخانان و گنبدخانههای رفیع مقابل هم در بناهای آن دوره مجموعا میتواند ایدههای اصلی طراحی مسجد جامع سمرقند را تدوین کرده باشد. این طرح برای مسجد در ایران مورد اقبال قرار نگرفت و بجز در جامع عباسی در دوقرن بعد تکرار نشد. عملکرد گنبدخانههای جانبی بیبیخانم و جامع عباسی عبادی و در بنای جهانپناه، همچون جامع یزد که درپیش از آن ساخته شده ارتباطی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد بیبیخانم؛ مسجد جهانپناه؛ گنبدخانه؛ معماری دوره تیموری. هند؛ ایوان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,927 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,413 |
||